پژوهشنامه حج و زیارت

پژوهشنامه حج و زیارت

بازنمایی پیاده‌روی اربعین در سیاست‌گذاری فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۸۲-۱۴۰۵)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه السلام
چکیده
پیاده‌روی اربعین حسینی در دو دهه‌ی گذشته از یک مناسک مذهبی فراتر رفته و به پدیده‌ای تبدیل شده است که همزمان در عرصه‌های هویت، رسانه، دیپلماسی و اقتصاد فرهنگی ایفای نقش می‌کند. با وجود این اهمیت راهبردی، نحوه بازنمایی این رویداد در سطح سیاست‌گذاری فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، به‌عنوان یک عرصه‌ی مغفول در پژوهش‌های علمی باقی مانده است. بر این اساس، پرسش اصلی پژوهش حاضر آن است که پیاده‌روی اربعین در سیاست‌گذاری فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در بازه‌ی زمانی ۱۳۸۲ تا ۱۴۰۵ چگونه بازنمایی شده و این بازنمایی‌ها از چه جهت‌گیری‌هایی پیروی می‌کنند. پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل گفتمان انتقادی مبتنی بر الگوی سه‌سطحی نورمن فرکلاف (توصیف، تفسیر و تبیین) انجام شده و داده‌ها به‌روش اسنادی گردآوری شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد اربعین در پنج محور سیاستی هویت‌بخشی دینی و تقویت ارزش‌های اسلامی، سیاست رسانه‌ای و ارتباطاتی، گردشگری مذهبی و میراث فرهنگی، دیپلماسی فرهنگی و قدرت نرم، و فرهنگ‌سازی عمومی بازنمایی شده است. این بازنمایی‌ها در مجموع، اربعین را از یک مناسک فصلی به نهادی اجتماعی-فرهنگی پایدار ارتقا می‌دهند که می‌تواند به‌عنوان منبعی راهبردی برای تولید قدرت نرم و تقویت گفتمان تمدن‌سازی نوین اسلامی عمل کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 15 مهر 1405