پژوهشنامه حج و زیارت

پژوهشنامه حج و زیارت

واکاوی سازوکارهای تاب‌آوری اخلاقی زائران در پیاده‌روی اربعین با رویکرد روان‌شناسی اخلاق اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه معارف اسلامی، واحد یادگار امام خمینی (ره)، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
پیاده‌روی اربعین، یکی از بزرگترین تجمعات انسانی، بستری منحصربه‌فرد برای بازسازی هویت مقاوم و تجلی فضایل اخلاقی در شرایط دشوار فراهم می‌آورد. البته با توجه به چالش‌های پیش رو، تبیین علمی سازوکارهای پایداری زائران ضرورت می‌یابد؛ لذا این پژوهش با هدف تبیین سازوکارهای روان‌شناختی-اخلاقی مؤثر بر تاب‌آوری زائران در پیاده‌روی اربعین، در چارچوب روان‌شناسی اخلاق اسلامی انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش، چگونگی حفظ پایداری اخلاقی زائر در مواجهه با خستگی جسمانی و چالش‌های محیطی مسیر است که متمایز از تاب‌آوری عمومی، بر حفظ کرامت و فضیلت تأکید دارد. لذا تحقیق حاضر با روش تحلیلی و بر اساس تحلیل مفهومی ـ استنباطی و مبتنی بر مطالعه اسنادی در تلفیق مبانی اخلاق اسلامی با یافته‌های روان‌شناختی، پنج سازوکار معنابخشی و بازنمایی شناختی رنج، شرح صدر، مواسات و استقامت جمعی، عاملیت اخلاقی و ثبات منش، و تأسی به الگوی صبر حسینی را شناسایی و تحلیل نمود. یافته‌ها نشان می‌دهد که ساحت قدسی زیارت، به عنوان کانون مرکزی، با فعال‌سازی این سازوکارها، شناخت‌های دینی را به کنش اخلاقی پایدار تبدیل کرده و تاب‌آوری زائر را در برابر سختی‌ها در طول زندگی تضمین می‌نماید. این مدل، پیاده‌روی اربعین را در جهت شکوفایی فضایل و تثبیت هویت اخلاقی معرفی می‌کند و بر نقش محوری عشق به امام حسین علیه السلام در این فرآیند، و ارائه راهبردهایی برای تقویت تاب‌آوری اخلاقی در تجربه‌های دینی تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 08 مهر 1405