از آیات ناظر به فلسفه تشریع حج، آیه ۲۸ سوره حج است که هدف از حضور حاجیان را شهود منافع معرفی می‌کند. با وجود توجه گسترده مفسران به مفهوم منافع، اغلب فقط به بیان مصادیق این مفهوم پرداخته‌اند و نسبت آن را با فرآیند تمدن‌سازی را بررسی نکرده‌اند. مسئله این است که مفهوم منافع ، بر پایه منابع معتبر تفسیری، چه دلالت‌هایی دارد و چگونه می‌توان ظرفیت تمدنی آن را تبیین کرد. در این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی این مفهوم پرداخته شده است. اطلاق واژه منافع و کاربرد آن به صورت جمع نکره نشان از دلالت بر گستره مصادیق آن دارد و محدود ساختن آن به منافع اقتصادی با ظاهر آیه سازگار نیست. همچنین تحلیل تطبیقی دیدگاه‌های مفسران نشان می‌دهد که منافع طیفی از مصالح را در بر می‌گیرد. بر اساس بازسازی مفهومی، این منافع در قالب یک شبکه به‌هم‌پیوسته‌اند که از تقویت ایمان و هویت دینی آغاز می‌شود و با تربیت اخلاقی و تقویت انسجام اجتماعی، در تعامل با یکدیگر، به شکل‌گیری و تقویت ظرفیت‌های تمدنی امت اسلامی می‌انجامد. در این پژوهش تلاش شده است به ارائه الگویی از روابط میان مصادیق منافع و تبیین کارکرد تمدنی این مفهوم در منظومه معارف قرآنی دست یافت.