از جمله اقدامات برخی از خلفای اموی در راستای دشمنی با حرمین شریفین و سرزمین حجاز، تلاش برای تغییر ماهیت فرهنگی و اجتماعی این سرزمین و دو شهر مکه و مدینه بوده است.
تحقیق حاضر که به روش توصیفی و تحلیلی نگارش یافته است در صدد یافتن پاسخ به این پرسش است که ابعاد تلاش خلفای اموی در تغییر ماهیت فرهنگی و اجتماعی مکه و مدینه چه بوده و علل این اقدام آنان چه مولفه هایی بوده است؟ یافته های تحقیق نشان می دهد که ابعاد این اقدام خلفای اموی در دو بعد فرهنگی با مولفه هایی نظیر: بدیل سازی مکان حج مسلمین، برتری بخشی به بیت المقدس، تغییر در مناسک و سنت ها، و بعد اجتماعی شامل قداست زدایی از مکه و مدینه و تخریب این دو مکان قابل ارزیابی است. در تحلیل ریشه های این اقدامات امویان نیز می توان به مولفه هایی نظیر: اخراج امیه جد اعلای امویان از حجاز، دشمنی با شخص پیامبر و همچنین عدم تمکین مردم حجاز به ویژه دو شهر مکه و مدینه در برابر خلفای اموی اشاره کرد.
