در این مقاله میخواهیم پیام مقام معظم رهبری مدظله العالی به کنگره حج ۱۴۰۳ را با توجه به شرایط خاص دنیای معاصر، بهویژه وضعیت مسلمانان، بهصورت روشمند تحلیل کنیم. محور اصلی این پیام، گسترش آموزه «برائت از مشرکان» از فضای حج به جوامع اسلامی است. در این پژوهش، پیام یادشده در پنج لایه _ از سطح واژگان و عبارات تا لایههای عمیقتر شناختی _ بررسی شده تا جایگاه این محور اصلی و مفاهیم پیرامونی آن در فضای نزاع تمدنی و تقابل گفتمانی روشن شود.
پرسش اصلی پژوهش این است که چگونه میتوان برائت از دشمنان را میان ملتها و دولتهای مسلمان گسترش داد؟ نگارندگان با روش توصیفی _ تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانهای، کوشیدهاند نمونهای از تحلیل گفتمان را درباره پیام مقام معظم رهبری مدظله العالی ارائه کنند؛ تحلیلی که در آن، واژگان، گزارهها، بندها، سیر منطقی متن، پیوند میان جملات و بندها، و نگاه کلی حاکم بر پیام بررسی میشود. هدف از این کار، فراهم کردن زمینهای برای فهم بهتر وظایف امروز مسلمانان در برابر دشمنان و امکان اثرگذاری عملی این پیام است.
یافته پژوهه نشان میدهد که گسترش برائت از دشمنان، از راههایی مانند پیامرسانی حجاج، عمومیشدن بیزاری از دشمنان در میان مسلمانان و برجستهسازی بُعد اجتماعی مناسک حج امکانپذیر است. این رویکرد با تکیه بر آموزههای اسلامی و تأکید بر اشتراکات امت اسلامی، میتواند زمینه حمایت از آرمان فلسطین و دفاع از مظلومان را تقویت کند و در برابر زیادهخواهی دشمنان مشترک، مانع ایجاد کند.