مناسک حج، یکی از ارکان اصلی دین اسلام، همواره جایگاهی ویژه در وحدت دینی و اجتماعی مسلمانان داشته است. با این حال، اجرای این مناسک در دوره نخست خلافت عباسی (۱۳۲-۲۳۲ ه.ق) با تهدیدات و بحران‌های امنیتی جدی نظیر راهزنی، شورش‌های مسلحانه، درگیری‌های مذهبی و سیاسی و همچنین بحران‌های اقلیمی چون خشکسالی و شیوع بیماری‌های واگیردار، مواجه بود که امنیت زائران و ثبات منطقه حجاز را به مخاطره انداخت. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی، تحلیل و تبیین ابعاد مختلف چالش‌ها و بررسی تأثیرات امنیتی آن‌ها بر نظم و امنیت عمومی مناسک حج است. برای دستیابی به این هدف، از روش کتابخانه‌ای و رویکرد توصیفی-تحلیلی استفاده شده است؛ بدین منظور، با گردآوری و بررسی منابع معتبر، ضمن توصیف وقایع، علل و پیامدهای تهدیدات امنیتی حج مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفته‌اند. نتایج نشان می‌دهد که این بحران‌ها و ناآرامی‌های مربوط به مناسک حج در این دوره نه تنها امنیت جانی و مالی زائران را به مخاطره انداخت، بلکه انسجام سیاسی خلافت را تضعیف کرد و موجب وقفه‌های مکرر در برگزاری مناسک و افزایش هزینه‌های سفر و تأمین امنیت حج شده است.