بهشت بقیع، قلمرو هویتی - فرهنگی اسلام و تشیع و ضرورت بازسازی آن از نگاه مردم‌شناسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

پژوهشگر مناسک شیعی در دانشگاه لایپزیگ

چکیده

مقاله حاضر در صدد ارائه  تبیینی  از نقش بقیع در ساختن یک میراث مشترک از دیدگاهی انسان شناسانه ای به مکان و هویت است، براساس این تبیین، بقیع به عنوان مکانی که در آن گفتمان و سیاست مکان‌های مذهبی تعریف شده و هویت های مسلمین از طریق آن شکل می گیرد و مسلمانان فهم خود از اسلام را با چند و چون شکل گیری و تغییر و تحولات این ابنیه تنظیم می‌کنند، اهمیت اجتماعی و فرهنگی دارد.
نکته محوری این مقاله در حقیقت بازخوانی یک مکان بر مبنای قرائت اسلام از مکان است. ارتباط با یک مکان گاه از طریق رفتارها و آداب خود مسلمانان روشن می شود. با توجه به این نکته، وهابی ها همواره از اقداماتشان درباره تخریب و بازسازی اماکن دفاع می کنند. «بازسازی بقیع» به عنوان شعار محبوب شیعیان (که می توان آن را به شکل فضاسازی مجدد بقیع بازخوانی کرد) در ظاهر فراخوانی است برای بازگرداندن بقیع به وضعیت سابق آن در زمان حکومت عثمانی که یک امپراتوری سنی بود. این شعار بیانگر شباهت های رویکرد شیعیان و سنی ها به اماکن مذهبی است. این شعار همچنین انعکاسی از ارتباط بین مکان و هویت مذهبی است.ارائه این نگاه از تخریب بقیع و ضرورت اجتماعی فرهنگی بازسازی آن، از دیدگاه مردم شناسانه و جامعه شناسانه از نوآوری های این مقاله است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات