نقد و بررسی مبانی فقهیِ ممانعت از حضور بانوان در بقیع

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم، استادیار گروه فقه و اصول جامعه المصطفی العالمیه

چکیده

امروزه ممانعت از حضور بانوان در قبرستان بقیع به پشتوانه برخی مبانی فقهی صورت می­گیرد که شامل دیگر قبرستان­ها از حرمین شریفین و سایر مناطق نیز می­شود و هر چند بر مشروعیت حضور بانوان و زیارتشان و طرح دیدگاه بزرگان از مذاهب فقهی اهل­سنت در خصوص آن، مقالات متعددی، از جمله از خود نویسنده، در محافل علمی منعکس شده است، اما تاکنون تحقیقی موسّع، یکپارچه و متمرکز بر نقد سندی و دلالیِ مُستندات فقهی ممانعت از حضور بانوان در بقیع - که در برخی جزوات مطرح و در اطراف بقیع توزیع و در پرتو آن از نزدیک شدن بانوان به دیوراهای بقیع نیز منع می­شود - با توجه به مبانی رجالی و فقهی مذاهب چهارگانه اهل سنت، صورت نگرفته است! از این رو واکاوی مبانی فقهی ممانعت از حضور بانوان در بقیع، مسأله­ای است که نیازمند کاویدن تا مرحله پاسخی درخور است. واکاوی تک­تک این مُستندات از بُعد سندی و دلالی، حاکی از عدم اعتبار سندی روایاتِ استناد یافته با توجه به کلمات اَربابان علم رجال در اهل سنت است و بر فرض پذیرش اعتبار آن، تتبع در کلمات شارحانِ نامدار حدیث در مذاهب چهارگانه اهل سنت، نشان می دهد که گروهی به نسخ این احادیث اشاره کرده و گروهی ظهور دلالی روایات را بر حضور و زیارتی می دانند که با اِستلزامات حرام همراه باشد همان طور که ممکن است در سایر اعمال مستحب همچون حج مستحبی نیز چنین باشد. این تحقیق با هدف نقد و بررسی سندی و دلالی مستندات ممانعت از حضور بانوان در بقیع و ارائه راهکار برای حضور آنان در بقیع انجام شده و نیل به این مَقصد در سایه توصیف و تحلیل آموزه­های روایی از مصادر اهل سنت با عنایت به مبانی آنان در اَخذ و فهم احادیث نبویص با گرد­آوری داده­های کتابخانه­­ای میسّر است که نتیجه آن، مخدوش بودن مبانی ممانعت از حضور بانوان در بقیع و باطل بودن انتساب آن مبانی به سنت نبوّیص و عدم دلالت بر دیدگاه مذکور است. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات