Hajj and Ziarah Research Journal

Hajj and Ziarah Research Journal

Reinvesting in Soft Power: Analyzing the Islamic Republic of Iran's Hajj Diplomacy in Light of the 2023 Agreement with Saudi Arabia and Its Implications for Interfaith Dialogue

Document Type : Original Article

Authors
University of Religions and Denominations
Abstract
این مقاله با هدف واکاوی دیپلماسی حج جمهوری اسلامی ایران در پرتو توافق ۲۰۲۳ با عربستان سعودی و پیامدهای آن برای گفت‌وگوی ادیان، با اتکا بر چارچوب نظریه «قدرت نرم» جوزف نای انجام شده است. پرسش محوری آن چگونگی بهره‌گیری ایران از این توافق برای سرمایه‌گذاری مجدد در قدرت نرم از طریق سه منبع فرهنگ، ارزش‌های سیاسی و سیاست خارجی است. پژوهش حاضر با روشی تحلیلی-توصیفی و با استفاده از داده‌های اسنادی و میدانی، به بررسی این موضوع می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد توافق ۲۰۲۳ با تبدیل حج به عرصه‌ای برای اعمال قدرت نرم، امکان فعال‌سازی مجدد این سه منبع را فراهم کرده است. در بعد فرهنگی، از ظرفیت نمادین حج برای نمایش فرهنگ ایرانی-شیعی استفاده شده؛ در بعد ارزشی، گفتمان‌سازی حول وحدت اسلامی و عدالت‌خواهی صورت گرفته؛ و در بعد سیاست خارجی، دیپلماسی میدانی و هنجارسازی به افزایش مشروعیت بین‌المللی ایران انجامیده است. در نهایت، این موفقیت دیپلماتیک، جایگاه ایران را در گفتمان درون‌اسلامی تقویت کرده و زمینه را برای ایفای نقش مؤثرتر در گفت‌وگوی بین‌الادیانی هموار ساخته است.
Keywords
Subjects


Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 15 February 2026