In this study, the role of the “Caliphate” Movement in India is examined in relation to the Hijaz’s developments at the beginning of Baqi’s second destruction (1344–1345 AH). During this time, there were protests by Muslims across the country against the Wahhabis’ actions, disputes between the Meccan sharifs and the Sultan of Najd, attempts by Islamic nations to mediate, the ascent to power of Sultan Abdulaziz Al Saud, the devastation of the Baqi Shrine and other tombs of the Holy Shrines, and the establishment of the Caliphate Council in the Hijaz. The following incidents are discussed based on the role of the Indian Caliphate Council: organizing protests, releasing declarations and resolutions, distributing food in the Hijaz, sending pilgrims from India to the Hijaz, sending a delegation to the Hijaz, meeting and conversing with the Sultan of Najd and the Sharif of Makkah, and interviewing and questioning the Hijaz residents regarding the Wahhabi’s actions, publishing the delegates’ reports, stressing the establishment of a republic in the Hijaz, holding Islamic summits with the attendance of representatives of Islamic nations, attempting to maintain the Islamic tombs, and reconstructing the deconstructed tombs. For the first time, the aforesaid themes are analyzed and discussed in this study, which employs a historical, narrative, and analytical approach, as well as the rare Urdu language sources. One of the innovations of this study is the examination and analysis of the reports from these uncommon sources.
احمد، مولوی قمر و دیگران (۱۹۲۵ ء)، رپورٹ نمائندگانِ مجالسِ خلافتِ ہند جس میں جنگِ نجد و حجاز یکے صحیح حالات، امسال کے حج کی تفصیلات اور وہ واقعات درج ہیں جن کی نمائندگانِ مذکور نے حجاز جا کر، تحقیقات کی- نیز سلطان ابن سعود، حکام مکہ معظّمہ اور اکابر و علمائے حجاز و نجد سے جو مفاوضات ہوئے اور حفاظت حرمین کے سلسلے میں نمائندگانِ خلافت نے جو کوششیں کیں، اُن کا بھی مفصل بیان موجود ہے- مشاہد و معابدِ حجاز کے متعلق علیحدہ ضمیمے بھی شامل ہیں، بمبئی: خلافت پریس-
انجمن حزب الاحناف لاہور، (۱۳۴۳ ہجری/ ۱۹۲۴ ء)، تاریخ نجدیہ یعنی حقیقت وہابیہ، لاہور: کریمی پریس-
جوہر، مولانامحمدعلی و دیگران (۱۹۲۶ء)، مسئلہ حجاز؛ رپورٹ وفد خلافت ۱۹۲۶ ء، بمبئی: درج نہیں + ضمیمہ ۳: حجاز کے تیسرے وفد کی رپورٹ- مرتب: ابوالمعارف مولانا محمد عرفان صاحب و شعیب قریشی صاحب جو جمعیۃ مرکزیہ خلافت ہند کے اجلاس منعقدہ ۹ مارچ سنہ ۱۹۲٦ء بمقام دہلی میں پیش ہوئی + ضمیمہ ۴: رپورٹ- مرتب: مولانا ظفرعلی خان -
نَدوی، مولانا سید سلیمان، (تدوین: ۲۰۰۳ ء)، یاد رفتگان، کراچی: مجلس نشریات اسلام-
ہادی، سید محمد، (۱۹۷۸ ء)، علی برادران اور اُن کا زمانہ، دہلی: مکتبہ جامعہ لمیٹڈ-
ب) فارسی و عربی:
آل بسام، الشیخ عبدالله بن عبدالرحمان بن صالح، (۱۹۹۹)، خزانة التواریخ النجدیة، الطبعة الأولی، الجزء العاشر و تشتمل علی، إفادة الأنام به تاریخ بلد الله الحرام، بى جا، بى نا.
ارسلان، شکیب (۱۳۵۶ ق)، السید رشید رضا أو إخاء أربعین سنة، دمشق، مطبعة ابن زیدون.
رضا، السید رشید، (۳۰ ذی الحجة ۱۳۴۶/ ۱۸ یونیو ۱۹۲۸)، «الرد علی الزعیم محمد علی الهندی فی موضوع ملک الحجاز و حکومته و قومه و الخلافة»، المنار، الجزء الثالث، المجلد التاسع و العشرون، قاهره.
------ (۲۹ ربیع الآخر ۱۳۴۵/ ۵ نوفمبر ۱۹۲۶)، «انباء العالم الاسلامی؛ الحجاز و المؤتمرات الإسلامیة فی الهند و جاوه»، المنار، الجزء الثامن، المجلد السابع و العشرون، قاهره.
سباعى، احمد، (ترجمه: ۱۳۸۵ ش)، تاریخ مکه: از آغاز تا پایان دولت شرفاى مکه (۱۳۴۴ ق)، ترجمه رسول جعفریان، تهران، مشعر.
نجاتی، محمدسعید (خرداد ۱۳۹۹ش)، «اعتراض علامه شرف الدین به تخریب بقاع بقیع و تلاش های بین المللی»، میقات حج، دوره ۲۸، شماره ۱۱۱ - شماره پیاپی ۱۱۱.
نجمی، محمدصادق (۱۳۹۱ش)، کتاب تاریخ حرم ائمه بقیع و آثار دیگر در مدینه منوره، تهران، نشعر.
ایوب پاشا، صبرى (۱۳۷۷ش)، تاریخ وهابیان، تهران، طوفان، چاپ اول.
نحن و الهند؛ ما أهل الهند بأعداء إنما هم اخوان یحبّون الإسلام، (یوم الجمعة، ۲ محرم الحرام ۱۳۴۴ ق/ ۲۴۴ یولیو ۱۹۲۵)، اُم القری، العدد ۳۰، السنة الأولی، مکة المکرمة.
ج) به زبان انگلیسی:
Qureshi, Muhammad Naeem, (1973) , The Khilafat movement in India, 1919- 1924, PhD thesis, SOAS, London: University of London.
Shan, Muhammad, (1989) , The Right Hon’ble Syd Ameer Ali Political Writings, Dehli: Ashish Publishing House.
saied,M. and Abdi Khojaste,L. (2024). The Contribution of India’s “Caliphate” Movement to the Developments of Hijaz and the Second Destruction of Baqi (1344–1345 AH). Hajj and Ziarah Research Journal, 8(4), 81-110.
MLA
saied,M. , and Abdi Khojaste,L. . "The Contribution of India’s “Caliphate” Movement to the Developments of Hijaz and the Second Destruction of Baqi (1344–1345 AH)", Hajj and Ziarah Research Journal, 8, 4, 2024, 81-110.
HARVARD
saied M., Abdi Khojaste L. (2024). 'The Contribution of India’s “Caliphate” Movement to the Developments of Hijaz and the Second Destruction of Baqi (1344–1345 AH)', Hajj and Ziarah Research Journal, 8(4), pp. 81-110.
CHICAGO
M. saied and L. Abdi Khojaste, "The Contribution of India’s “Caliphate” Movement to the Developments of Hijaz and the Second Destruction of Baqi (1344–1345 AH)," Hajj and Ziarah Research Journal, 8 4 (2024): 81-110,
VANCOUVER
saied M., Abdi Khojaste L. The Contribution of India’s “Caliphate” Movement to the Developments of Hijaz and the Second Destruction of Baqi (1344–1345 AH). Hajj and Ziarah Research Journal, 2024; 8(4): 81-110.
