Hajj and Ziarah Research Journal

Hajj and Ziarah Research Journal

The Role of the Hajj and al-Haramayn al-Sharifayn in the Mahdism Movements of the Islamic MaghrebCase Study: Mohammad Ahmad Sudani

Document Type : Original Article

Author
hamed gharaati
PhD in Shiite Studies, University of Religions & Denominations faculty member of History of Islam, Baqir al-Ulum University
Abstract
Hajj and al-Haramayn al-Sharifayn have long been the cores of the intellectual, social, and political developments in the Muslim world. Despite the transfer of the capitals of the Islamic Caliphate to other geographical territories or the formation of political, social and religious spheres in the Muslim world, al-Haramayn al-Sharifayn as the Umm al-Qura in the Muslim world and Hajj as one of the common religious rites among the followers of the most Islamic sects have played irreplaceable roles. Following the Holy Qur’an and Ahl al-Bayt (AS), Hajj and al-Haramayn al-Sharifayn have been the reasons for the cohesion and unity of the Muslim nations and sects on the one hand, and the focus of legitimizing or delegitimizing the Islamic movements on the other. Relying on the historical sources and the description and analysis of the roles of the Hajj and al-Haramayn al-Sharifayn, this study tries to investigates critically the beliefs and practices of Mohammad Ahmad Sudani as one of the most famous claimants of Mahdism in the Islamic Maghreb; because in two different ways, along with benefiting from the place of the Hajj and al-Haramayn al-Sharifayn in proving the legitimacy of his invitation, Sudani tries to pass through the challenges, created by this belief on his invitation, with some justifications.
Keywords
Hajj
al-Haramayn al-Sharifayn
Mahdawiyyat
Mohammad Ahmad Sudani
the Islamic Maghreb
Subjects
  1. ابن تغری بردی (1392ق)، النجوم الزاهرة فی ملوک مصر و القاهرة، قاهره، وزاره الثقافه و الارشاد.
  2. ابن خلکان (بی‌تا)، وفیات الاعیان، بیروت، دارالفکر.
  3. احمد السایر، حبیب (1995م)، السودان من نمیری الی البشیر، خارطوم، دارجامعه الخارطوم للنشر.
  4. احمد موسی، بابکر (بی‌تا)، الترکیة و المهدیة فی السودان، بی‌جا، اداره النشر الثقافی.
  5. اسدآبادی، سیدجمال‌الدین و عبده، محمد (بی‌تا)، العروة الوثقی، تحقیق: سیدهادی خسروشاهی، قاهره.
  6. الاکوش، احمد کاظم (1429ق)، ادعاءالمهدیة عبر التاریخ، بیروت، دارالسجاد.
  7. بروکلمان، کارل (1993م)، تاریخ الشعوب الاسلامیة، ترجمه: نبیه امین فارس و منیر بعلبکی، بیروت، دارالعلم للملایین.
  8. بنجامین، ساموئل گرین ویلر (1363)، ایران و ایرانیان، تهران.
  9. پاک، محمدرضا، «مهدویت در غرب اسلامی»، فصلنامه علمی ـ پژوهشی تاریخ اسلام، شماره 27، پاییز 1385.
  10. جمعی از محققان (بی‌تا)، جنبش‌ها و نهضت‌های سیاسی اسلام معاصر، قم، زمزم هدایت.
  11. حاج حمد، محمد ابوالقاسم (1980م)، السودان المأزق التاریخی و آفاق المستقبل، بیروت، دارالکتب للنشر.
  12. خسروشاهی، سیدهادی، جمال الدین الحسینی (1431)، داعیة التقریب و التجدید الاسلامی: دراسات فی تاریخ حیاته و افکاره، تهران، مجمع جهانی تقریب.
  13. خسروشاهی، سیدهادی (1390)، حرکت اسلامی سودان. (تاریخ و اهداف، از آغاز تا کنون)، تهران، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.
  14. دارمستتر، جیمز (1317)، مهدی از صدر اسلام تا قرن سیزدهم، ترجمه: محسن جهانسوز، تهران، کتابفروشی ادب.
  15. دمیرباش، اوغورخان (2001ن)، السودان فی العهد العثمانی. (من خلال وثائق الارشیف العثمانی)، ترجمه: صالح سعداوی، استانبول، مرکز الأبحاث للتاریخ و الفنون و الثقافه الاسلامیه.
  16. دولتشین، عبدالعزیز (1428ق)، الرحلة السریة للعقید الروسی عبدالعزیز دولتشین الی الحجاز سنه1898 ـ 1899م، بیروت، دار العربیه للموسوعات.
  17. زرکلی، خیرالدین (1989م)، الأعلام قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربین و المستشرقین، بیروت، دار العلم للملایین.
  18. زعیم‌الدوله تبریزی (1346)، مفتاح باب الابواب، ترجمه: حسن فرید گلپایگانی، تهران، انتشارات فراهانی.
  19. سپهر، عبدالحسین خان (1386)، مرآت الوقایع مظفری‏، محقق: عبدالحسین نوایی‏، تهران، میراث مکتوب.
  20. سدیدالسلطنه مینابی بندرعباسی، محمدعلی (1362). سفرنامه سدید السلطنة، محقق: احمد اقتداری، تهران، بهنشر.
  21. شبلی، عبدالودود (1979ن)، الاصول الفکریة لحرکة المهدی السودانی و دعوته، قاهره، دارالمعارف.
  22. شقیر، نعوم (1981م)، تاریخ السودان، تحقیق و تقدیم: محمد ابراهیم ابوسلم، بیروت، دارالجیل.
  23. الصاوی، عبدالعزیز حسین و جادین، محمد علی (1990م)، الثورة المهدیة فی السودان مشروع رؤیه جدیدة، خرطوم، دارالفارابی.
  24. عطا الله الجمل، شوقی و ابراهیم، عبدالله عبدالرازق (1996م)، تاریخ المسلمین فی افریقیا و مشکلاتهم، قاهره، دار الثقافه للنشر و التوزیع.
  25. علی خانی، اسماعیل، ِ«جریان‌شناسی جنبش­های مهدوی»، فصلنامه علمی ـ تخصصی معرفت کلامی، شماره 3، پاییز 1389.
  26. عمر بشیر، محمد (1978م)، تاریخ الحرکة الوطنیة فی السودان، ترجمه: هنری ریاض، ولیم ریاض و الجنید علی عمر، سودان، دارالسودانیه للکتب.
  27. العوض، یحیی (بی‌تا)، اصحاب الوقت، اشراف السودان رجالا و مقامات قراءة معاصرة، سودان، شمبات.
  28. فوزی باشا، ابراهیم (1319ق)، تاریخ السودان بین یدی غردون و کتشنر، بی‌جا، اداره جریده المؤید.
  29. قاضی‌عسکر، سیدعلی (1386)، خاطرات سفر آیت الله ری شهری به کشورهای عربستان، کنیا، سودان، تهران، مشعر.
  30. کرومر (1960م)، بریطانیا فی السودان، ترجمه: عبدالعزیز احمد عرابی، قاهره، الشرکه العربیه للطباعه و النشر.
  31. گروهی از نویسندگان (1388)، سفرنامه‌های خطی فارسی، تهران، اختران، 1388.
  32. محمد جوهر، حسن، حسن مخلوف (1970م)، حسنین، السودان، ارضه و تاریخه و حیاة شعبه، بی‌جا، 1970م.
  33. محمد حسن، سعد (1373ق)، المهدیة فی الاسلام منذ اقدم العصور حتی الیوم، مصر، دارالکتب العربی.
  34. مقری، رضا و کاظمی راد، احمد، «خاستگاه پیدایش جنبش منجی‌گرایانه مهدی سودانی»، فصلنامه علمی ـ ترویجی پژوهش‌های مهدوی، شماره 15، زمستان 1394.
  35. مقریزی، تقی‌الدین (1418ق)، المواعظ و الإعتبار بذکر الخطط و الآثار، بیروت، دارالکتب العلمیه.
  36. مهری کرکوکی، محمد (1332ق)، رحلة مصر و السودان، مصر، مطبعه الهلال.
  37. نجم‌الدوله، عبدالغفار بن علی محمد (1386)، سفرنامه دوم نجم الدوله به خوزستان، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  38. نجیله، حسن (1994م)، ملامح من المجمتع السودانی، خرطوم، دار الخرطوم للطباعه و النشر.
  39. نهاوندی، علی‌اکبر (1386)، العبقری الحسان فی احوال مولانا صاحب الزمان، محقق: صادق بزرگمهر، قم.

هالت، پی. ام، ام دبلیو دالی (1366)، تاریخ سودان بعد از اسلام، ترجمه: محمدتقی اکبری، مشهد، بنیاد پژوهش­های اسلامی آستان قدس.

Hajj and Ziarah Research Journal
Volume 5, Issue 3 - Serial Number 11
Winter 2021
Pages 111-145