حائر حسینی(ع) از جمله موضوعات منصوص شرعی است که در پنج حکمِ فقهی کاربرد دارد؛ البته تغییر لسانِ احادیث در یکی از احکام پنجگانه از واژه ی «الحائر» یا «حائر الحسین(ع)» به «حرم الحسین(ع)» یا «عند قبر الحسین(ع)»، حاکی از مخترع شرعی بودن موضوع حائر حسینی در این حکم است. کشف مراد شارع از موضوعِ این حکم با تعابیر مختلف، بنابر جمع بندی فقیهان، در کتب فقهی منعکس شده، ولی تاکنون تحقیقی موسّع، یکپارچه و متمرکز بر تحلیل سندی و دلالی با توجه به مبانی و مناهج رجالی و اصولی پیرامون موضوع شناسی آن در این مسئله صورت نگرفته است! علاوه بر اینکه حائر حسینی(ع) در چهار حکم فقهی دیگر نیز مطرح و با همان واژه در کتب فقهی منعکس شده بدون آنکه حدود آن مشخص و تبیین شده باشد. از این رو شناخت موضوعی حائر حسینی۷ در این احکام، مسئله ای است که نیازمند کاویدن تا مرحله پاسخی درخور است. واکاوی مفهومی حائر حسینی(ع) و تبیین رابطه معنایی آن با واژگان «حرم الحسین(ع)» و «عند قبر الحسین(ع)» که به عنوان موضوع در حکمِ تخییر مسافر مطرح شده، حاکی از همپوشانی در مصادیق به نحو عموم و خصوص است و تحلیل سندی و دلالی احادیث باب تخییر، نشان از حصر روایاتِ معتبر به احادیث مربوط به «حرم الحسین(ع)» است و با توجه به اجمال معنای این مفهوم در زمان صادقینع، بر قدر متیقن از معنای لغوی یعنی محوطه داخلی حرم امام حسین(ع) در عصر حاضر حمل خواهد شد. البته تحلیلِ ماهیت موضوعِ چهار حکمِ دیگر یعنی «استحباب مشیء تا حائر» یا «دعا در حائر» یا «اکل طینِ حائر» و یا «کراهت خروج از حائر قبل از جمعه»، حاکی از همان فهم عرف از واژه حائر و مصادیق آن است که بر حرم ا مام حسین(ع) در اصطلاح امروزی تطبیق می شود. این تحقیق با هدف شناخت ماهیت حائر حسینی(ع) در پنج حکم فقهی انجام شده و نیل به این مَقصد در سایه توصیف و تحلیل آموزه های روایی و کلمات فقیهان با عنایت به مبانی و مناهج آنان در اَخذ وفَهم احادیث با گرد آوری داده های کتابخانه ای میسّر است که نتیجه آن، تعیین حدود حائر حسینی(ع) در احکامی است که یکی از آنها موضوعش مخترعِ شرعی و بقیه مقیّد شرعی است.