پژوهشنامه حج و زیارت

پژوهشنامه حج و زیارت

ادلّه روایی نسخ احادیث حرمت زیارت قبور با استناد به متون اهل سنت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی
چکیده
میان احادیث مربوط به زیارت قبور، معدود روایاتی از نهی زیارت قبور از سوی رسول خدا۹ حکایت دارد؛ از جمله این حدیث رسول خدا۹ است: «من زار القبور فلیس منا» یا حدیث «الا انی کنت نهیتکم عن زیارة القبور...» و نمونههای دیگری که برخی از عالمان وهابی برای نفی مشروعیت زیارت به آنها استناد کردهاند و میکوشند تا این سنت حسنه (زیارت قبور) را متروک، و با سیره سلف در تعارض نشان دهند. در مقابل آن احادیثی وجود دارد که بر جواز زیارت و نسخ روایات مزبور حکایت دارد.
نویسنده در پژوهش حاضر در تلاش است تا با بهره گیری از روش کتابخانه ای و با اتکا به متون روایی اهل سنت، ضمن بررسی سندی و متنی روایات مذکور به این سؤالات پاسخ دهد که شأن صدور احتمالی چنین روایاتی چه بوده؟ و این روایات در متون اهل سنت چه جایگاهی دارند و روایات متعارضی که میتواند ناسخ آنها باشد چیست؟ و چگونه میتوان نسخ آنها را اثبات کرد. نتیجه تحقیق نشان میدهد علاوه بر ایرادات اسنادی این روایات، با استناد به ادله روایی متعارض در متون اهل سنت، روایاتی از ایندست، بهکلی نسخ شدهاند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  1. فهرست منابع

    1. آلوسی، نعمان بن محمود (۱۴۰۱ق)، جلاء العینین فی محاکمة الأحمدین، مدینه، مطبعة المدنی.
    2. آلبانی، محمد ناصرالدین (۱۴۱۲ق)، سلسلة الأحادیث الضعیفة والموضوعة وأثرها السیئ فی الأمة، الریاض، دار المعارف.
    3. ------- (۱۴۳۱ ق)، موسوعة الألبانی فی العقیده، تحقیق شادی بن محمد بن سالم آل نعمان، یمن، مرکز النعمان للبحوث والدراسات الإسلامیة وتحقیق التراث والترجمة.
    4. ابن ابیشیبه، عبدالله بن محمد (۱۴۰۹ ق)، المُصنّف فی الاحادیث والآثار، تحقیق سعید محمداللحام، بیروت، دارالفکر.
    5. ابن باز، عبدالعزیز بن عبدالله (۱۴۳۳ق)، فتاوى نور على الدرب، جمعها: محمد بن سعد الشویعر، بیجا، بینا.
    6. ابن بطال، علی بن خلف (۱۴۲۳ق)، شرح صحیح البخارى، تحقیق أبو تمیم یاسر، الریاض، دار النشر: مکتبة الرشد .
    7. ابن تیمیة، احمد بن عبدالحلیم (۱۴۱۶ق)، مجموع الفتاوی، المدینة النبویة، مجمع الملک فهد.
    8. همو (بیتا)، الإخنائیه (أو الرد علی الاخنائی)، تحقیق أحمد بن مونس العنزی، جده، دار النشر.
    9. ابن جوزی، عبدالرحمان بن علی (۱۴۱۵ق)، مثیر العزم الساکن إلی أشرف الأماکن، دار الرایة.
    10. ابن حبان، محمد بن حبان (۱۴۱۴ق)، صحیح ابن حبان، بیروت، مؤسسة الرسالة.
    11. ابن حجر عسقلانی (۱۳۷۹ق)، احمد بن علی، فتح الباری شرح صحیح البخاری، بیروت، دار المعرفه.
    12. ابن حمزه رملی، محمد بن احمد (۱۴۰۴ق)، نهایة المحتاج إلى شرح المنهاج، بیروت، دار الفکر.
    13. ابن حنبل، أحمد بن محمد (۱۳۶۸ق)، المسند، تحقیق احمد محمد شاکر، مصر، دارالمعارف للطباعة و النشر.
    14. ابن شبه نمیری، عمر بن شبه (۱۴۱۰ق)، تاریخ المدینة المنورة، حققه فهیم محمد شلتوت، بیروت: دار التراث
    15. ابن عبدالهادی مقدسی، محمد بن احمد (۱۴۲۴ق)، الصارم المنکی فی الرد علی السبکی، تحقیق عقیل بن محمد، بیروت، مؤسسة الریان.
    16. ابن قیم جوزیه، محمد بن ابیبکر (۱۴۱۲ق)، زادالمعاد فی هدی خیر العباد، بیروت، مؤسسة الرساله.
    17. ازدی، معمر بن راشد (۱۴۰۳ق)، الجامع، تحقیق حبیب الرحمان الأعظمی، المجلس العلمی بباکستان.
    18. بخاری، محمد بن اسماعیل (۱۴۱۰ق)، صحیح البخاری، مصر، نشر احیاء کتب السنه.
    19. بیهقی، أحمد بن حسین (۱۴۲۴ق)، السنن الکبری، تحقیق محمد عبد القادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیة.
    20. ------- (۱۴۱۰ق)، السنن الصغیر، تحقیق عبدالمعطی أمین قلعجی، باکستان، دار النشر، کراتشی.
    21. ترمذی، محمد بن عیسی (۱۹۹۸م)، سنن الترمذی، الجامع الکبیر، تحقیق، بشار عواد معروف، بیروت، دار الغرب الإسلامی.
    22. حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله (۱۴۱۱ق)، المستدرک على الصحیحین، تحقیق مصطفى عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیة.
    23. حمیدی، عبد الله بن زبیر (۱۹۹۶م)، مسند الحمیدی، تصحیح حسن سلیم أسد الدَّارَانی، دمشق، دار السقا.
    24. دارقطنی، علی بن عمر (۱۴۲۴ق)، سنن الدارقطنی، حققه شعیب الارنؤوط، بیروت، مؤسسة الرسالة.
    25. دولابی الرازی، أبو بِشر محمد (۱۴۲۱ق)، الکنی والأسماء، تحقیق نظر محمد الفاریابی، بیروت، دار ابن حزم.
    26. درگاهی، مهدی و صادقی فدکی، سیدجعفر (۱۳۹۲ش)، دانشنامه حج و حرمین شریفین «زیارت قبور»، تهران، مشعر.
    27. زیعلی، عبد الله بن یوسف (۱۴۰۷ق)، نصب الرایة لأحادیث الهدایة، بیروت، دار احیاء التراث.
    28. سیوطی، عبدالرحمان بن ابیبکر (بیتا)، لباب النقول فی اسباب النزول، تصحیح احمد عبدالشافی، بیروت، دارالکتب العلمیه.
    29. سهسوانی، محمد بشیر (۱۴۳۱ق)، صیانة الإنسان عن وسوسة الشیخ دحلان، ریاض، المطبعة السلفیة - ومکتبتها.
    30. شافعی، محمد بن إدریس (۱۴۰۰ق)، المسند، بیروت، دار الکتب العلمیة.
    31. شرنبلالی، حسن بن عمار (۱۴۲۵ق)، مراقی الفلاح شرح متن نور الإیضاح،تصحیح زعیم زرزور، المکتبة العصریة.
    32. شهید ثانی، زین الدین بن علی (۱۳۶۷ش)، الرعایة فی علم الدرایة، قم، مکتبة آیهالله المرعشی، تحقیق عبدالحسین بقال.
    33. صالحی شامی، محمد بن یوسف (۱۴۱۴ق)، سبل الهدی والرشاد فی سیرة خیر العباد، تحقیق عادل أحمد عبد الموجود، بیروت، دار الکتب العلمیة.
    34. طبرانی، سلیمان بن أحمد (۱۴۲۷ق)، المعجم الکبیر، تحقیق حمدی السلفی، قاهره، مکتبة ابن تیمیة.
    35. همو (بیتا)، المعجم الأوسط، تحقیق طارق بن عوض الله، قاهره، دار الحرمین.
    36. صنعانی،عبدالرزاق بن همام (۱۴۰۳ق)، المصنف فی الاثار، تحقیق حبیب الرحمان الأعظمی، هند، المجلس العلمی.
    37. عاصمی، عبد الرحمان بن محمد (۱۴۰۸ق)، حاشیة کتاب التوحید، ریاض، بینا.
    38. علی، جواد (۱۴۲۲ق)، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، بیجا، دارالساقی.
    39. عثمانی، غلام محمد بن شیخ نظام الدین، اقتباس السیر، مخطوط، شماره نسخه: ۳۸ / ۲۸ AL، دانشگاه علیگره.
    40. قاری، علی بن سلطان محمد (۱۴۲۱ق)، شرح الشفا، بیروت، دار الکتب العلمیة.
    41. قاضی عیاض، عیاض بن موسی (۱۴۰۷ق)، الشفا بتعریف حقوق المصطفی، عمان، دار الفیحاء.
    42. قرطبی، محمد بن احمد (۱۳۸۴ق)، الجامع لأحکام القرآن = تفسیر القرطبی، تحقیق أحمد البردونی، قاهره، دار الکتب المصریة.
    43. کلبی، هشام بن محمد (۲۰۰م)، کتاب الأصنام، تحقیق أحمد زکی باشا، قاهره، دار الکتب المصریة.
    44. مالک بن أنس (۱۴۰۶ق)، الموطأ، صححه محمدفؤاد عبدالباقی، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
    45. مسلم بن حجاج (بیتا)، المسند الصحیح، تحقیق محمدفؤاد عبدالباقی، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.