پژوهشنامه حج و زیارت

پژوهشنامه حج و زیارت

مبناپژوهی شرعی مضامین همزیستی در فریضه حج در اندیشه آیت الله العظمی خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب
2 عضو هیئت علمی دانشگاه میبد
چکیده
حج عبادتی راهبردی در اسلام است که همه مسلمانان برای آن جایگاه ویژه‌ای قائل هستند. این جایگاه رفیع و نگرش مشترک، فرصتی برای ایجاد امت واحده و تمدن فرامرزی است. در این زمینه آیت الله العظمی خامنه‌ای تأکیدی ویژه بر تمرین عنصر «همزیستی» در حج دارند. لازمه‌های رعایت و تحقق همزیستی بسیار است که از مهمترین آنها وفق روایات و آیات، تغافل و هوشیاری بجا است.
نویسنده در این مقاله با به کارگیری روش تحلیل شبکه‌ای مضامین و با استخراج مضامین محوری بیانات آیت الله العظمی خامنه‌ای (خصوصاً در دو سال گذشته) درباره حج (به دلیل پررنگ شدن گفتوگوها درباره تعطیلی موقت حج) و مراجعه به منابع حدیثی و روایی، به ابعاد عناصر همزیستی در آن مضامین محوری پرداخته است. بر اساس یافته‌ها این ابعاد شامل «معنا، عمق، گستره، پیامدها، مانع‌ها و چشم‌اندازهای همزیستی» است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  1. قرآن کریم؛ ترجمه ناصر مکارم شیرازی.

    1. آبی، منصور بن حسین، (۱۴۲۴ق)، نثرالدرفی المحاضرات، تحقیق خالد عبدالغنی محفوظ، بیروت، دارالکتبالعلمیه.
    2. آمدی، عبدالواحد بن محمد، (۱۴۱۰ق)، غرر الحکم (تصحیح رجایی)، قم، دار الکتاب الإسلامی.
    3. ارژنگ، اردوان، (۱۳۹۹)، «الگوی رفتاری فطانت (هوشیاری) و تغافل(چشمپوشی) در سبک زندگی اجتماعی»، دوفصلنامه سبک زندگی، شماره ۱۱، پاییز و زمستان ۱۳۹۹، ص۲۹-۵۳.
    4. شیخ صدوق، محمد بن علی، (۱۹۶۶م)، علل الشرایع، قم، داوری.
    5. ------، (۱۳۶۲ش)، الخصال، قم، جامعه مدرسین.
    6. ------، (۱۴۱۳ق)، من لا یحضره الفقیه، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین، چاپ دوم.
    7. ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، (۱۴۰۴ق)، تحف العقول عن آل الرسول۹، محقق و مصحح: علیاکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم.
    8. ابن منظور، محمد بن مکرم، (۱۴۱۴ق)، لسان العرب، بیروت، دارصادر، چاپ سوم.
    9. جاحظ، ابوعثمان عمرو بن بحر، (۱۴۲۳ق)، البیان و التبیین، تحقیق علی بوملحم، بیروت، دار ومکتبة الهلال.
    10. جعفریپناه، مهدی و خان محمدی، یوسف، (۱۳۹۹ش)، «اندیشه صلح در منظومه فکری آیتالله خامنهای»، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، دوره۱۷، شماره۶۰، صص ۵۳-۷۰.
    11. حلوانی، حسین بن محمد بن حسن بن نصر، (۱۴۰۸ق)، نزهة الناظر وتنبیه الخاطر، قم، مهر.
    12. خزاز رازی، علی بن محمد، (۱۴۰۱ق)، کفایة الاثر فی النص علی الائمة الاثتنی عشر، قم، نشر بیدار.
    13. دیلمی، حسن بن محمد، (۱۴۱۲ق)، ارشادالقلوب الیالصواب، قم، نشر الشریف الرضی.
    14. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (۱۴۱۲ق)، المفردات، تحقیق صفوان عدنان داودی، دمشق، دارالعلم.
    15. رجبی، هادی، (پاییز۱۳۹۸ش)، «راهبردهای اتحاد جهان اسلام با ابتنای بر دیدگاههای مقام معظم رهبری»، نشریه پژوهشهای سیاسی جهان اسلام، دوره۹، شماره۳، ص۶۱-۸۵.
    16. شهید اول، محمد بن مکی، (۱۳۷۹ش)، الدّرة الباهرة من الاصداف الطاهرة، قم، زائر.
    17. شهید ثانی، زینالدین بن علی، (۱۴۱۴ق)، حاشیةالارشاد، تصحیح رضا مختاری، قم، دفتر تبلیغات اسلامی.
    18. طریحی، فخرالدین، (۱۳۷۵ش)، مجمع البحرین، تهران، مرتضوی، ، چاپ سوم.
    19. بیگدلی، علی،(۱۳۷۴ش)، تاریخ اندیشهی سیاسی در غرب از طالس تا مارکس، تهران: لادن.
    20. گرجی، ابوالقاسم، (۱۴۰۱ش)، تاریخ فقه و فقها، تهران: سمت، چاپ هجدهم.
    21. عابدی جعفری و دیگران، (۱۳۹۰ش)، «تحلیل مضمون و شبکه مضامین، روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در دادههای کیفی»، اندیشه مدیریت راهبردی، سال پنجم، شماره ۲ (پیاپی ۱۰)، پاییز و زمستان ۱۳۹۰، صص۱۵۱-۱۹۸.
    22. فراهیدی، خلیل بن احمد، (۱۴۱۰ق)، کتاب العین، قم، هجرت، چاپ دوم.
    23. کراجکی، محمدبن علی، (۱۴۱۰ق)، کنزالفوائد، تصحیح نعمة عبدالله، قم، دارالذخائر.
    24. کلینی، محمد بن یعقوب، (۱۴۲۹ق)، الکافی، قم، دارالحدیث.
    25. مجلسی، محمدباقر، (۱۴۱۲ق)، بیست و پنج رساله فارسی، قم، انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی.
    26. -------، (۱۴۰۳ق)، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمةالأطهار، بیروت، داراحیاء تراث العربی.
    27. مصطفوی، حسن، (۱۳۶۰ش)، التحقیق فی کلمات قرآنالکریم، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
    28. مطهری، مرتضی الف، (۱۳۹۰ش)، یادداشتهای شهید مرتضی مطهری (ج۱)، تهران، صدرا.
    29. مطهری، مرتضی ب، (۱۳۹۰ش)، مجموعه آثار (ج۲)، تهران، صدرا.
    30. مکارم شیرازی، ناصر، (۱۴۲۵ق)، أنوار الفقاهة - کتاب النکاح، قم، انتشارات مدرسه الإمام علی بن أبیطالب۷.
    31. منتظری، حسینعلی، (۱۴۰۹ق)، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ترجمه محمود صلواتی و ابوالفضل شکوری، قم، مؤسسه کیهان.
    32. مولایی آرانی، مهدی، (۱۴۰۱ش)، «مناسبات اقوام در ایران در اندیشه آیتالله خامنهای»، فصلنامه مطالعات ملی، شماره ۹۱، پاییز ۱۳۹۱، ص ۸۳-۱۰۲.
    33. نجاشی، احمد بن علی، (۱۳۶۵ش)، فهرست أسماء مصنفی الشیعة (رجال نجاشی)، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ ششم.
    34. ابن سعید حلی، یحیی بن احمد، (۱۳۹۴ق)، نزهة الناظر فی الجمع بین الأشباه و النظائر، قم، منشورات رضی.
    35. Attride-Stirling، J. (2001). Thematic networks: an analytic tool for qualitative research. Research Qualitative،v (1)،pp 385-405.
    36. Braun، V. & Clarke، V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in psychology، 3 (2)، pp. 77-101