نقش حکم حکومتی در ارتقای ابعاد سیاسی- اجتماعی حج و تطبیقات آن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی/دانشگاه سیستان و بلوچستان/ایران

3 استاد تمام دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

حج،فریضه‌ای عبادی وسیاسی‌است که متعلّق امر شارع قرارگرفته وویژگی شاخص آن گردهمایی مسلمانان از اقصی نقاط جهان در یک مکان می‌باشد لکن احکام‌حکومتی به عنوان اسناد بالادستی بر آن نفوذ وتأثیر دارند زیرا ولیِّ‌فقیه حسب شرایط جامعه انسانی از سوی شارع مأذون در صدور حکم مبتنی‌بر مصالح همگانی می‌باشد و حج یکی از موضوعات مجرای حکم حکومتی است.این پژوهش با روش توصیفی وتحلیلی به دنبال پاسخگویی به این سوال است: نقش احکام‌حکومتی در ارتقای ثمرات سیاسی و اجتماعی حج چیست؟دستاوردهای تحقیق نشان می‌دهد؛ ثبوت هلال ذی الحجه که نشان موعد برگزاری حج و به جای آوردن اعمال آن است با تعیین و اعلام حاکم مخالف حتّی در صورت علم به مخالفت با واقع صورت می‌گیرد اما حکم حاکم اسلامی بر لزوم متابعت زائران در برگزاری حج با دیگر مسلمانان ثمراتی را در سطح کلان سیاسی عاید بلاد اسلامی مینماید و از سویی گستره نفوذ احکام‌حکومتی در موضوع حج تنها محدود به تعلیق یا تعطیل آن نمی‌شود زیرا صدورحکم ولایی بر معلَّق‌گذاشتن و منحل‌کردن حج، مشمول تمامی زائران بیت‌الله می‌گردد.گرچه مقصود حاکم از انشاء حکم حکومتی‌تأمین و تسهیل مصالح‌جمعی می‌باشد لکن ایشان مجاز است باتوجه به وسعت حکومت و تعدُّد موضوعات که گاهی احکام آنها متعارض منافع همگانی قرار می‌گیرند، به اقتضای شرایط اجتماعی از تشرُّف به حج حامل مواد مخدر یا قاچاقچی کالا و یا بدهکار مالیاتی ممانعت به عمل آورده و با بازگشت منافع اجتماعی به مردم تحت حاکمیت اسلامی،مصالح عامه محقّق شود لذا نفوذ احکام‌حکومتی در فریضه حج و ثمراتی که در سطوح مختلف و موضوعات مرتبط با مصالح عمومی تبیین گردد، در تقویت اتّحاد و یکپارچگی جامعه اسلامی و بهره‌مندی از ظرفیت حکم‌حکومتی در موضوع حج ضروری و موثر است.

کلیدواژه‌ها