حکم ساخت بنای مشترک در منا از نگاه مذاهب اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش آموخته سطح چهار حوزه علمیه قم

چکیده

منا سرزمینی است که اعمال مهمی از حج تمتع در آن انجام می‌گیرد. محدود بودن این سرزمین و ازدیاد روزافزون حاجیانی که می‌خواهند اعمال خاص منا را در در این مکان انجام دهند، ازدحامی عظیم پدید می‌آورد که منشأ مشکلات فراوانی برای حجاج می‌شود. اما آیا می‌توان با ساخت بنای مشترک در این اراضی، مشکل ازدحام را حل کرد؟ آیا ساخت چنین بنایی جایز است؟
هیئت کبار علمای عربستان سعودی، با تمسک به ادله‌ای چون سد ذرائع و سیره رسول الله و روایتی از عایشه، به حرمت ساخت هرگونه بنایی، حتی بنای مشترک در این اراضی، فتوا داده است؛ اما با بررسی ادله ایشان، معلوم می‌شود که هیچ یک از این ادله توان اثبات حکم حرمت برای ساخت بنای مشترک در منا را ندارد و در مقابل، مقتضای برائت اصلیه و عمومات قاعده حل و عمومیت حق ارتفاق و سیره ثابت مسلمین از زمان رسول الله و روایتی از امام کاظم(ع)، ادله‌هایی قطعی است که جواز ساخت بنای مشترک در اراضی منا را اثبات می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


قرآن کریم.
  1. آلبانی، محمدناصرالدین، (۱۴۲۳)، ضعیف أبی داود ـ الأم، الکویت، مؤسسة غراس للنشر و التوزیع.
  2. ابن اثیر، مبارک بن محمد، (۱۳۶۷)، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، قم، مؤسسه اسماعیلیان.
  3. ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، (۱۳۲۶ق)، تهذیب التهذیب، الهند، مطبعة دائرةالمعارف النظامیة.
  4. ابن حنبل، احمد بن محمد، (۱۴۲۱)، مسند الإمام أحمد بن حنبل، مؤسسة الرسالة.
  5. ابن خزیمه، محمد بن إسحاق، (بیتا)، صحیح ابن خزیمة، بیروت، المکتب الإسلامی.
  6. ابن سیدة، علی بن اسماعیل، (۱۴۲۱)، المحکم و المحیط الأعظم، بیروت.
  7. ابن عاشور، محمد بن طاهر، (بیتا)، التحریر و التنویر، بیروت، مؤسسة التاریخ‏.
  8. ابن فارس، احمد بن فارس، (۱۴۰۴)، معجم مقاییس اللغة، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
  9. ابن قیم جوزیه، محمد بن أبیبکر، (۱۴۱۵)، زاد المعاد فی هدی خیر العباد، بیروت، مؤسسة الرسالة.
  10. ابن ماجة، محمد بن یزید، (۱۳۷۳ق)، سنن ابن ماجة، قاهره، دارإحیاء الکتب العربیة.
  11. ابن مازة، محمود بن أحمد، (۱۴۲۴)، المحیط البرهانی فی الفقه النعمانی فقه الإمام أبیحنیفة، بیروت، دارالکتب العلمیة.
  12. ابن منظور، محمد بن مکرم، (۱۴۱۴)، لسان العرب، بیروت، دارالصادر.
  13. ابن هشام، عبدالله بن یوسف، (بیتا)، مغنی اللبیب، قم، کتابخانه حضرت آیتالله العظمی مرعشی نجفی=.
  14. أبوداود سجستانی، سلیمان بن اشعث، (بیتا)، سنن أبیداود، بیروت، المکتبة العصریة.
  15. ازرقی، محمد بن عبدالله، (۱۴۱۶)، أخبار مکة وما جاء فیها من الأثار، بیروت، دارالأندلس للنشر.
  16. ازهری، محمد بن احمد، (۱۴۲۱)، تهذیب اللغة، بیروت، داراحیاء التراث العربی‏.
  17. انصاری، مرتضی بن محمد امین، (۱۴۱۵)، کتاب الطهارة، قم، کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.
  18. ــــــــــــــــــــــــــ ، (۱۴۱۶)، فرائد الاُصول، قم، انتشارات اسلامی.
  19. بابرتی، محمد بن محمد، (بیتا)، العنایة شرح الهدایة، دارالفکر.
  20. باکستانی، زکریا بن غلام قادر، (۱۴۲۳)، من أصول الفقه علی منهج أهل الحدیث، دارالخراز.
  21. برقی، احمد بن محمد، (۱۳۷۱)، المحاسن، قم، دارالکتب الإسلامیة.
  22. بیهقی، احمد بن حسین، (۱۴۲۴)، السنن الکبری، بیروت، دارالکتب العلمیة.
  23. ترمذی، محمد بن عیسی، (۱۳۹۵ق)، سنن الترمذی، مصر، شرکة مکتبة ومطبعة مصطفی البابی الحلبی.
  24. تویجری، محمد بن إبراهیم، (۱۴۳۰)، موسوعة الفقه الإسلامی، بیت الأفکار الدولیة.
  25. ثعالبی، عبدالملک بن محمد، (۱۴۱۴)، فقه اللغة، بیروت.
  26. جمعی از پژوهشگران، زیر نظر سیدمحمود هاشمی شاهرودی، (۱۴۲۳)، موسوعة الفقه الإسلامی طبقا لمذهب أهل البیت:، قم، مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت:.
  27. جوهری، اسماعیل بن حماد، (۱۳۷۶)، الصحاح، بیروت.
  28. جیزانی، محمد بن حسین، (۱۴۲۷)، معالم أصول الفقه عند أهل السنة والجماعة، دارابن الجوزی.
  29. حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله، (۱۴۱۱)، المستدرک علی الصحیحین، بیروت، دارالکتب العلمیة.
  30. حر عاملی، محمد بن حسن، (۱۴۰۹)، وسائل الشیعة، قم، مؤسسه آل البیت:.
  31. حسینی فیروزآبادی، مرتضی، (۱۴۰۰)، عنایة الأصول فی شرح کفایة الأصول، قم.
  32. خمینی، سیدروحالله، (۱۴۲۳)، تهذیب الأصول، تهران.
  33. ـــــــــــــــــ ، (۱۴۱۵)، انوار الهدایة فی التعلیقة علی الکفایة، تهران.
  34. خویی، سیدابوالقاسم، (۱۴۱۳)، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، بیجا.
  35. ـــــــــــــــــــ ، (بیتا)، مصباح الفقاهة (المکاسب)، بیجا.
  36. دارمی، عبدالله بن عبدالرحمن، (۱۴۱۲)، مسند الدارمی (سنن الدارمی)، المملکة العربیة السعودیة، دارالمغنی للنشر والتوزیع.
  37. ذهبی، محمد بن أحمد، (۱۳۸۲)، میزان الاعتدال فی نقد الرجال، تحقیق: علی محمد البجاوی، بیروت، دارالمعرفة للطباعة والنشر.
  38. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (۱۴۱۲)، مفردات ألفاظ القرآن، بیروت.
  39. رفعت پاشا، ابراهیم، (۱۳۷۷)، مرآة الحرمین، ترجمه هادی انصاری، تهران، مشعر.
  40. ریسونی، أحمد، (۱۴۱۶)، نظریة المقاصد عند الإمام الشاطبی، الولایات المتحدة الأمریکیة، المدینة فیرجینیا، المعهد العالمی للفکر الإسلامی.
  41. زحیلی، محمدمصطفی، (۱۴۲۷ الف)، الوجیز فی أصول الفقه الإسلامی، دمشق، دارالخیر للطباعة والنشر والتوزیع.
  42. زحیلی، محمدمصطفی، (۱۴۲۷ ب)، القواعد الفقهیة وتطبیقاتها فی المذاهب الأربعة، دمشق، دارالفکر.
  43. زحیلی، وهبه، (بیتا)، الفقه الاسلامی و ادلته، دمشق، دارالفکر .
  44. سبزواری، سیدعبدالأعلی، (۱۴۱۳)، مهذّب الأحکام، قم، مؤسسه المنار.
  45. شهید اول، محمد بن مکی، (۱۴۱۷)، الدروس الشرعیة فی فقه الإمامیة، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  46. شهید ثانی، زینالدین بن علی، (۱۴۱۳)، مسالک الأفهام، قم، مؤسسة المعارف الإسلامیة.
  47. صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد، (۱۴۱۴)، المحیط فی اللغة، بیروت.
  48. صاحب جواهر، محمدحسن، (۱۳۶۲)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، بیروت، دارإحیاء التراث العربی.
  49. صدر، محمدباقر، (۱۴۰۸)، بحوث فی شرح العروة الوثقی، قم، مجمع الشهید آیة الله الصدر العلمی.
  50. ـــــــــــــــ ، (۱۴۱۸)، دروس فی علم الأصول، قم، انتشارات اسلامی.
  51. طبرانی، سلیمان بن أحمد، (بیتا)، المعجم الأوسط، تحقیق طارق بن عوض الله بن محمد, عبدالمحسن بن إبراهیم الحسینی، القاهرة، دارالحرمین.
  52. طحاوی، احمد بن محمد، (۱۴۱۴)، شرح معانی الآثار، عالم الکتب.
  53. طوسی، محمد بن حسن، (۱۴۲۰)، فهرست کتب الشیعة و أصولهم، قم، مکتبة المحقق الطباطبائی‏.
  54. عبدالفتاح، حسین، (۱۴۱۴)، الإفصاح علی مسائل الإیضاح علی مذاهب الأئمة الأربعة وغیرهم، مکة المکرمة، المکتبة الأمدادیة.
  55. علامه حلی، حسن بن یوسف، (بیتا)، تذکرة الفقهاء (طبع القدیمة)، قم، مؤسسه آل البیت:.
  56. فاسی، محمد بن أحمد، (۱۴۲۱)، شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام، دارالکتب العلمیة.
  57. فاکهی، محمد بن اسحاق، (۱۴۱۴)، أخبار مکة فی قدیم الدهر وحدیثه، تحقیق عبدالملک عبدالله دهیش، بیروت، دارخضر.
  58. فراهیدی، خلیل بن احمد، (۱۴۰۹)، کتاب العین، قم، دارالهجرة.
  59. کاسانی، ابوبکر بن مسعود، (۱۴۰۶ق)، بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع، دارالکتب العلمیة.
  60. کردوش، حسن بن علی، (۱۴۱۵)، مختصر الأحکام، تحقیق أنیس بن أحمد بن طاهر الأندونوسی، المدینة المنورة، مکتبة الغرباء الأثریة.
  61. کشی، محمد بن عمر، (۱۴۰۴)، اختیار معرفة الرجال، قم، موسسة آل البیت: لإحیاء التراث.
  62. کلینی، محمد بن یعقوب، (۱۴۰۷)، الکافی (طبع الإسلامیة)، تهران، دارالکتب الإسلامیة.
  63. مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، (۱۴۰۳)، بحار الأنوار، بیروت، دارإحیاء التراث العربی‏.
  64. مجموعة من المؤلفین، وزارة الأوقاف والشئون الإسلامیة الکویت، (۱۴۰۴)، الموسوعة الفقهیة الکویتیة، کویت، دارالسلاسل.
  65. مرتضی زبیدی، محمد بن محمد، (۱۴۱۴)، تاج العروس، بیروت، دارالفکر.
  66. مطرزی، ناصر بن عبدالسید، (۱۹۷۹)، المغرب، حلب.
  67. مظفر، محمدرضا، (۱۳۷۵)، أصول الفقه، قم، اسماعیلیان.
  68. نجمالدین الطوفی، سلیمان بن عبدالقوی، (۱۴۰۷)، شرح مختصر الروضة، بیروت، مؤسسة الرسالة.
  69. نوری، حسین بن محمدتقی، (۱۴۰۸)، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، مؤسسة آل البیت: لاحیاء التراث.
  70. هیئة کبار العلماء بالمملکة العربیة السعودیة، (۱۴۳۵)، أبحاث هیئة کبار العلماء، ریاض، الرئاسة العامة للبحوث العلمیة والإفتاء.