ملاک صحت طواف، گذر از نصف یا اتمام چهار دور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی دانشگاه قرآن و حدیث

چکیده

در تحقیق حاضر حکم ادامه طواف واجبی که در اثر پیشامد عذر، قطع شده است، بررسی می‌شود. نتایج حاصل از این پژوهش ـ که به صورت اسنادی و کتابخانه‌ای و با تحلیل ادله صورت پذیرفته ـ حاکی از آن است که چنانچه مکلف بیش از سه دور و نیم از طواف را انجام داده باشد، ادامه طواف پس از رفع عذر، مطابق با نظر برخی از فقها صحیح، و طبق نظر برخی دیگر باطل است. منشأ اختلاف، روایاتی است که برخی طواف را با گذر از نصف، و برخی با اتمام چهار دور صحیح و قابل تکمیل دانسته است. دقت در روایات مزبور حاکی از آن است که تعلیل امام7 برای صحت طواف ناقص، با عبارت «لأنها زادت علی النصف» و تکرار عنوان «گذر از نیمه» در برخی از این روایات، ظهور در بیان معیار حکم و ضابطه کلی در قطع طواف دارد. ازاین‌رو قول فقیهانی که معتقدند طواف انجام گرفته به مقدار سه دور و نیم صحیح و قابل تکمیل است، به صواب نزدیک‌تر است. همچنین می‌توان ادعا کرد: لسان روایاتی که رسیدن به دور چهارم در آن مطرح شده، لسان بیان ملاک نیست. ازاین‌رو روایات مبین ملاک می‌تواند عرفاً مفسر برای این دسته از روایات قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


. افتخاری، شیخ‌علی، (1428ق)، آراء المراجع فی الحج، تهران، نشر مشعر، چاپ دوم.

2. تبریزی، جواد بن علی، (1423ق)، التهذیب فی مناسک الحج، قم، دار التفسیر، چاپ اول.

3. حلبی، ابوالصلاح، (1403ق)، الکافی فی الفقه، اصفهان، کتابخانه عمومى امام امیرالمؤمنین7، چاپ اول.

4. حلبی، ابن زهره، (1417ق)، غنیه النزوع الی علمی الاصول و الفروع، قم، موسسه امام صادق7، چاپ اول.

5. حلی، ابن ادریس، (1410ق)، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، قم، انتشارات دفتر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین، چاپ دوم.

6. حلی، حسن بن یوسف، (1411ق)، تبصره المتعلمین فی احکام الدین، تهران، انتشارات مؤسسه چاپ و نشر وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول.

7. ــــــــــــــــ ، (1414ق)، تذکره الفقهاء، قم، انتشارات موسسه آل البیت:، چاپ اول.

8. ــــــــــــــــ ، (1412ق)، منتهی المطلب، مشهد، انتشارات مجمع البحوث الاسلامیه، چاپ اول.

9. حلی، یحی بن سعید، (1405ق)، الجامع للشرایع، قم، انتشارات موسسه سیدالشهداء العلمیه، چاپ اول.

10. خمینی، روح الله، (بی‌تا)، تحریر الوسیله، قم، انتشارات موسسه دار العلم، چاپ اول.

11. خوئی، ابوالقاسم، (1418ق)، موسوعه الامام خوئی، انتشارات موسسه إحیاء آثار امام خوئی.

12ــــــــــــــــ ، (1410ق)، المعتمد فی شرح المناسک، قم، دار العلم، چاپ اول.

13. سبحانی، جعفر (1426ق)، الحج فی الشریعه الاسلامیه الغراء، قم، مؤسسه امام صادق7، چاپ اول.

14. سبزواری، سیدعبدالاعلی، (1413ق)، مهذب الاحکام، قم، مؤسسه المنار، چاپ چهارم.

15. سبزواری، علی مؤمن قمی، (1421ق)، جامع الخلاف و الوفاق، قم، زمینه‌سازان ظهور، چاپ اول.

16. سلار دیلمی، حمزه بن عبدالعزیز، (1404ق)، المراسم العلویه و الاحکام النبویه، قم، منشورات الحرمین، چاپ اول.

17. شاهرودی، سیدمحمود بن علی حسینی، (1402ق)، کتاب الحج، قم، مؤسسه انصاریان، چاپ اول.

18. طوسی، محمد بن علی بن حمزه، (1408ق)، الوسیله إلی نیل الفضیله، قم، انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی=، چاپ اول.

19. طوسی، محمد بن حسن، (1407ق)، تهذیب الاحکام، تحقق: خراسان، حسن الموسوی، تهران، دار الکتب الإسلامیه.

20. ــــــــــــــــ ، (1400ق)، النهایه فی مجرد الفقه و الفتوی، بیروت، انتشارات دار الکتاب العربی، چاپ دوم.

21. شهید ثانی، زین‌الدین عاملی، (1413ق)، مسالک الأفهام إلی تنقیح شرایع الاسلام، قم، انتشارات المعارف الاسلامیه، چاپ اول.

22. عاملی (شیخ حر)، محمد بن حسن (1409ق)، تفصیل وسائل الشیعة إلى تحصیل مسائل الشریعة، قم، انتشارات آل البیت.

23. عاملی، محمد بن علی موسوی، (1411ق)، مدارک الاحکام فی شرح عبادات شرایع الاسلام، بیروت، انتشارات آل البیت، چاپ اول.

24. کلینی، محمد بن یعقوب، (1365ش)، کافی، تهران، انتشارات دار الکتب الاسلامیه.

25. کیدری، قطب‌الدین محمد بن حسین، (1416ق)، اصباح الشیعه بمصباح الشریعه، قم، مؤسسه امام صادق7، چاپ اول.

26. نجفی، محمدحسن، (بی‌تا)، جواهر الکلامفی شرح شرایع الاسلام، بیروت، انتشارات دار احیاء تراث عربی، چاپ هفتم.

27. نراقی، احمد بن محمدمهدی، (1415ق)، مستند الشیعه فی احکام الشریعه، قم، مؤسسه آل البیت:، چاپ اول.