بررسی فقهی بالابردن صدا در حرم معصومین (ع)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

مدیر گروه فقه و حقوق پژوهشکده حج و زیارت

چکیده

حضور در حرم‌های معصومین (ع) دارای آدابی است که رعایت برخی از این آداب، واجب و برخی مستحب است؛ یکی از این آداب، رعایت ادب حضور و بالانبردن صدا هنگام اشتغال به دعا و ذکر در این اماکن مقدس است. رجحان بالانبردن صدا، عقلایی و شرعی است؛ اما آنچه مورد اختلاف فقهاست، الزامی یا استحبابی بودن مراعات ادب مزبور در حرم‌های معصومین: است. به نظر می‌رسد منشأ اختلاف، تفاوت برداشت از آیه دوم سوره حجرات است. مطابق با آیه فوق، حرمت بالا بردن صدا در محضر پیامبر خدا(ص) و اهل بیت ایشان در زمان حیاتشان قطعی است، اما اثبات حرمت این عمل پس از وفات و هنگام حضور در حرم رسول خدا(ص) و امامان معصوم : متوقف بر اثبات الزامی بودن نهی موجود در آیه؛ عدم تفاوت رسول خدا و اهل بیت ایشان در حکم فوق و امکان سریان حکم مستفاد از آیه، به بعد از وفات ایشان است. گرچه در بدو امر اثبات مقدمات فوق ممکن به نظر می‌رسد، اما از آنجا که آیه شریفه عرفاً در حرمت عمل مزبور در فرضی ظهور دارد که بالا بردن صدا موجب بی‌حرمتی نسبت به مزور باشد، فقها از آیه شریفه، حرمت را برداشت نکرده‌اند. از این رو باید معتقد شویم حکم بالابردن صدا در حرم معصومین (ع) هنگام دعا و ذکر، کراهت به معنای برخورداری از کمترین ثواب است.

کلیدواژه‌ها


1. آخوند خراسانی، محمد کاظم، (1409ق)، کفایة الاصول، قم، ایران، مؤسسه آل البیت:.

2. آلوسی، محمود ‌‌بن عبدالله، (1415ق)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت، لبنان، دارالکتب العلمیة.

3. ابن مشهدی، محمد بن جعفر، (1419ق)، المزار الکبیر، قم، ایران، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین.

4. امینی، عبدالحسین، (1417ق)، الزیارة، تحقیق: محمد حسون، قم، ایران، نشر محقق.

5. تمیمی، نعمان بن محمد، (بی­تا)، تأویل الدعائم، قاهره، مصر، دارالمعارف.

6. حر عاملی، محمد بن حسن، (1409ق)، وسائل الشیعه، قم، ایران، مؤسسه آل البیت:.

7. حمیری، عبدالله بن ‌جعفر، (1413‌ق)، قرب الإسناد، قم، ایران، مؤسسة آل البیت:.

8. سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر، (بی­تا)، الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، قم، ایران، نشر کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی.

9. شیخ صدوق، محمد بن علی بن‌بابویه، (1362ش)، الخصال، قم، ایران، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.

10. شیخ مفید، محمد بن محمد، (1413ق)، کتاب المزار (مناسک المزار)، قم، ایران، کنگره جهانی هزاره شیخ مفید.

11. شهید اول، محمد بن مکی، (1410ق)، المزار (فی کیفیة زیارات النبی و الائمة الاطهار)، قم، ایران، مدرسة الامام المهدی.

12. صدر، سیدمحمد، (1420‌ق)، ماوراء الفقه، بیروت، لبنان، دارالأضواء.

13. صدر، سیدمحمدباقر، (1417ق)، بحوث فی اصول الفقه، قم، ایران، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت:.

14. صفار، محمد بن حسن، (1404ق)، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد، قم، ایران، مکتبة آیت‌الله المرعشی النجفی.

15. طباطبایی، محمدحسین، (1417ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، ایران، دفتر انتشارات اسلامی.

16. طبرسی، فضل ‌‌بن حسن، (1372ش)، مجمع البیان، تهران، ایران، ناصر خسرو.

17. طوسی، محمد‌‌ بن‌ حسن، (1375‌ق)، الإقتصاد الهادی الی طریق الرشاد، تهران، ایران، انتشارات کتابخانه جامع چهل ستون.

18. ــــــــــــــ ، (1411ق)، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، بیروت، لبنان، موسسه فقه الشیعة.

19. علامه حلی، حسن بن یوسف، (1411ق)، کشف الیقین فی فضائل امیرالمؤمنین7، تهران، ایران، انتشارات وزارت ارشاد.

20. فیض کاشانی، محمد بن شاه‌مرتضی، (1415ق)، تفسیر الصافی، تهران، ایران، مکتبة الصدر، چاپ دوم.

21. قمی، شیخ‌عباس، (1384ش)، مفاتیح الجنان، مشهد، شرکت به‌‌نشر (انتشارات آستان قدس رضوی)، چاپ یازدهم.

22. کشی، محمد بن عمر، (1390‌ق)، رجال الکشی، مشهد، ایران، مؤسسه نشر دانشگاه مشهد‌.

23. لجنه تالیف قواعد فقهی و اصولی، (1427ق)، قواعد اصول الفقه، قم، ایران، مجمع جهانی اهل بیت:.

24. کفعمی، ابراهیم بن علی، (1405ق)، المصباح- جنة الأمان الواقیة و جنة الإیمان الباقیة‌، قم، ایران، دارالرضی (زاهدی)، چاپ دوم.

25. کلینی، محمد ‌‌بن یعقوب، (1407‌ق)، الکافی، تهران، دارالکتب الإسلامیه.

26. مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، (1410‌ق)، بحار الانوار، بیروت، لبنان، مؤسسة الطبع و النشر.

27. ــــــــــــــ ، (1404ق)، مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، تهران، دار الکتب الإسلامیة‌، چاپ دوم.

28. منسوب به امام حسن عسکری7، (1409ق)، التفسیر المنسوب إلی الإمام الحسن العسکری7، قم، مدرسة الامام المهدی.