بیوت مرفّع اهل بیت (ع)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

پژوهشکده حج و زیارت، عضو هیئت علمی گروه کلام و معارف

چکیده

ابن تیمیه و به تبع او وهابیان، ادعا کرده‌اند که به اجماع عالمان مسلمان، از واژه «بیوت» در آیه شریفه «رفع بیوت»، فقط مساجد اراده شده است و هم ردیف دانستن فضیلت عبادت در بیوت و مراقد مطهر پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت(ع) با مساجد، بدعت و شرک است. در حالی که اولاً، ادعای اجماع، خلاف واقع است، ثانیاً، بنابر تحقیق، مراد اصلی از بیوت در آیه یاد شده، بیوت و مراقد مطهر پیامبران (ع)، به ویژه بیوت و مراقد مطهر پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت(ع) است و شمول آیه بر مساجد و بیوت مؤمنان که واجد ویژگی‌های یاد شده در آیه می‌باشند، از طریق تنقیح مناط است؛ زیرا در کتب لغت معنای بیت غیر از معنای مسجد است و در آیات قرآن نیز این تفاوت معنایی مشهود می‌باشد. وجود احادیث مستفیض که صریحاً آیه شریفه را به بیوت یاد شده تفسیر کرده‌اند، دلیل مهم دیگر است. آیه 73 سوره هود و 33 سوره احزاب نیز قرینه است.

کلیدواژه‌ها


1. ابن أبی حاتم، عبد الرحمن بن محمد، (1271ق)، الجرح و التعدیل، بیروت، مجلس دائرة المعارف العثمانیة، حیدر آباد الدکن، الهند، دار إحیاء التراث العربی، الأولی، تک جلدی.

2. ابن ‏ابی‏حاتم، عبدالرحمن بن محمد، (1419ه‍ .ق)‏، تفسیر القرآن العظیم (تفسیر ابن ابی حاتم)، محقق: طیب، اسعد محمد، عربستان ـ ریاض، مکتبة نزار مصطفی الباز، سوم، جلد 8.

3. ابن الصلاح، عثمان بن عبد الرحمن، (1406ق)، معرفة أنواع علوم الحدیث، ویعرف بمقدمة ابن الصلاح، محقق: نور الدین عتر، سوریا، دار الفکر؛ بیروت، دار الفکر المعاصر، تک جلدی.

4. ابن تیمیه، احمد بن عبد الحلیم، (1406ق)، منهاج السنة النبویة فی نقض کلام الشیعة القدریة، محقق: محمد رشاد سالم، بی جا، جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة، جلد 7.

5. ابن تیمیه، احمد بن عبد الحلیم، (1408ق)، الفتاوی الکبری، بی جا، دار الکتب العلمیة، الأولی، جلد 2.

6. ابن تیمیه، احمد بن عبد الحلیم، (1416ق)، مجموع الفتاوی، المدینة النبویة، مجمع الملک فهد لطباعة المصحف الشریف، جلد 3و 4.

7. ابن حبان، محمد بن حبان الدارمی، (1396ق)، المجروحین من المحدثین والضعفاء والمتروکین، محقق: محمود إبراهیم زاید، حلب، دار الوعی، الأولی، جلد 2.

8. ابن خزیمه، محمد بن إسحاق، (بی تا)، صحیح ابن خزیمة، محقق: د. محمد مصطفی الأعظمی، بیروت، المکتب الإسلامی، جلد 1.

9. ابن عاشور، محمد الطاهر التونسی، (1984ق)، التحریر والتنویر «تحریر المعنی السدید وتنویر العقل الجدید من تفسیر الکتاب المجید»، تونس، الدار التونسیة للنشر، جلد 18.

10. ابن عدی؛ أبو أحمد بن عدی الجرجانی، (1418ق)، الکامل فی ضعفاء الرجال، محقق: عادل أحمد عبد الموجود و علی محمد معوض، بیروت، الکتب العلمیة ـ الأولی، جلد5 و8.

11. ابن عربی، ابو عبدالله محیی الدین محمد، (1422 ق)، تفسیر ابن عربی( تأویلات عبد الرزاق)، محقق: سمیر مصطفی رباب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، اول، جلد 2.

12. ابن منظور، محمد بن مکرم، (1414ق)، لسان العرب، بیروت، دار صادر، الثالثة، جلد2 و 8 و 13.

13. ابو حمزه ثمالی، ثابت بن دینار، (1420ق)، تفسیر القرآن الکریم، محقق: عبد الرزاق محمد حسین حرز الدین / محمد هادی معرفت، بیروت، دار المفید، اول، تک جلدی.

14. الأبیاری، إبراهیم بن إسماعیل، (1405ق)، الموسوعةالقرآنیة، بی جا، مؤسسة سجل العرب، ج8.

15. أحمد مختار عبد الحمید، (1429ق)، معجم اللغةالعربیةالمعاصرة، بی جا، عالم الکتب، الأولی، جلد 1 و 2.

16. الآلوسی، شهاب الدین، محمد بن عبد الله، (1415ق)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم والسبع المثانی، بیروت، دار الکتب العلمیة، جلد 9.

17. البخاری الجعفی، محمد بن اسماعیل، (1422ق)، صحیح البخاری (الجامع المسند الصحیح المختصر من أمور رسول الله9 وسننه وأیامه)، محقق: محمد زهیر بن ناصر الناصر، بی جا، دار طوق النجاة، الأولی، جلد1 و 5.

18. البزار، أحمد بن عمرو، (2009ق)، مسند البزار(البحر الزخار)، محققق: محفوظ الرحمن زین الله، عادل بن سعد، المدینة المنورة، مکتبة العلوم والحکم، الأولی، جلد 13.

19. البیضاوی، عبد الله بن عمر، (1418ق)، أنوار التنزیل وأسرار التأویل، محقق: محمد عبد الرحمن المرعشلی، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، الأولی، جلد 5.

20. البیهقی، ابوبکر أحمد بن الحسین، (1414ق)، حیاة الأنبیاء صلوات الله علیهم بعد وفاتهم، محقق: الدکتور أحمد بن عطیة الغامدی، المدینة المنورة، مکتبة العلوم والحکم، الأولی، تک جلدی.

21. الثعلبی، أحمد بن محمد بن إبراهیم، (1422ق)، الکشف والبیان عن تفسیر القرآن، بیروت ـ لبنان، دار إحیاء التراث العربی، جلد 7.

22. جوادی آملی، عبدالله، (1385ش)، پیامبر رحمت، محقق: محمدکاظم بادپا، قم، اسراء، تک جلدی

23. حسکانی عبید الله بن عبدالله، (1411ق)، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، محقق: محمد باقر محمودی، تهران، سازمان چاپ وانتشارات وزارت ارشاد اسلامی، اول، جلد 1.

24. حسینی استرآبادی، سید شرف الدین علی، (1409ق)، تأویل الآیات الظاهرة، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه‏ی مدرسین حوزه علمیه، اول، تک جلدی.

25. حقی برسوی، اسماعیل بن مصطفی, (بی تا)، روح البیان، بیروت، دار الفکر، جلد 3.

26. الحلبی، علی بن إبراهیم، (1427ق)، السیرة الحلبیة (إنسان العیون فی سیرة الأمین المأمون)، بیروت، دار الکتب العلمیة، الثانیة، جلد 2.

27. الدینوری، عبد الله بن مسلم بن قتیبة، (1397ق)، غریب الحدیث، محقق: عبد الله الجبوری، بغداد، مطبعة العانی، الأولی، جلد 1.

28. الذهبی، محمد بن أحمد، (1382ق)، میزان الاعتدال فی نقد الرجال، محقق: علی محمد البجاوی، بیروت ـ لبنان، دار المعرفة للطباعة والنشر، الأولی، جلد 4.

29. الذهبی، محمد بن احمد، (1387ق)، دیوان الضعفاء والمتروکین وخلق من المجهولین وثقات فیهم لین، محقق: حماد بن محمد الأنصاری، مکة، مکتبة النهضة الحدیثة، الثانیة، تک جلدی.

30. الذهبی، محمد بن أحمد، (بی تا)، المغنی فی الضعفاء، محقق: الدکتور نور الدین عتر، بی جا، بی نا، جلد 2.

31. الراغب الأصفهانی، الحسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، صفوان عدنان الداودی، دمشق ـ بیروت، دار القلم ـ الدار الشامیة، تک جلدی.

32. الزحیلی، وهبة بن مصطفی، (1418ق)، التفسیر المنیر فی العقیدة والشریعة والمنهج، دمشق، دار الفکر المعاصر، الثانیة، جلد 30.

33. سبحانی تبریزی، جعفر، (1375ش)، صیانة الاثار الاسلامیة، قم، مشعر، تک جلدی.

34. سبحانی تبریزی، جعفر، (1379 ش)، فی ظلال التوحید، قم، مشعر، تک جلدی.

35. سبحانی تبریزی، جعفر، (1383ش)، رسائل و مقالات، قم، مؤسسة الإمام الصادق7، جلد 5.

36. سبحانی تبریزی، جعفر، (1384ش)، الوهابیه بین المبانی الفکریه و النتائج العملیه، قم، موسسه تعلیماتی و تحقیقاتی امام صادق7، تک جلدی.

37. سبحانی تبریزی، جعفر، (1419ق)، العقیدة الاسلامیة علی ضوء مدرسة اهل البیت:، قم، مؤسسة الإمام الصادق7، تک جلدی.

38. سبحانی تبریزی، جعفر، (بی تا)، الوهابیة فی المیزان، قم، مؤسسة الإمام الصادق7، تک جلدی.

39. سبحانی تبریزی، جعفر، 1384ق، التوحید والشرک فی القرآن الکریم، قم، مؤسسه امام صادق7، تک جلدی.

40. السیوطی، عبد الرحمن بن أبی بکر، (بی تا)، الدر المنثور، بیروت، دار الفکر، جلد 6.

41. ش‍اذان‌ ق‍م‍ی‌، ش‍اذان‌ ب‍ن‌ ج‍ب‍ری‍ل، (1363ش)، الفضائل، قم، رضی‏‏، دوم‏، تک جلدی.

42. الشنقیطی، محمد الخضر، (1415ق)، کوثر المَعَانی الدَّرَارِی فی کشْفِ خَبَایا صَحِیحْ البُخَاری، بیروت، مؤسسة الرسالة، الأولی، جلد 11.

43. صادقی تهرانی محمد، (1365ش)، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن، قم، انتشارات فرهنگ اسلامی، دوم، جلد 21.

44. صافی، محمود بن عبد الرحیم، (1418ق)، الجدول فی إعراب القرآن الکریم، دمشق، دار الرشید، بیروت، مؤسسة الإیمان، الرابعة، جلد 18.

45. الصالحی الشامی، محمد بن یوسف، (بی تا)، سبل الهدی والرشاد، فی سیرة خیر العباد، عادل أحمد عبد الموجود، علی محمد معوض، بیروت، لبنان، دار الکتب العلمیة، جلد 3.

46. صدوق، محمد بن علی بن بابویه، (1362ش)، الخصال‏، محقق / مصحح: غفاری، علی اکبر، قم، جامعه مدرسین، اول‏، جلد 2

47. صدوق، محمد بن علی‏ بن بابویه، (1398ق‏)، التوحید، محقق: حسینی، هاشم‏، قم، جامعه مدرسین‏، اول‏، تک جلدی.

48. طباطبایی، سید محمد حسین، (1417ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، چهاردهم، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه‏ی مدرسین حوزه علمیه قم، پنجم، جلد 15.

49. طباطبایی، سید محمد حسین، (1384)ش، الإنسان والعقیدة، ‏محقق / مصحح: علی، اسدی، صباح ربیعی، اسدی، قم، باقیات‏، دوم‏، تک جلدی.

50. الطبرانی، سلیمان بن أحمد، (بی تا)، المعجم الکبیر، محقق: حمدی بن عبد المجید السلفی، القاهرة، مکتبة ابن تیمیة، الثانیة، جلد 10.

51. طبرسی، فضل بن حسن، (1372ش)، تفسیر الطبری (مجمع البیان فی تفسیر القرآن)، تهران، انتشارات ناصر خسرو، سوم، جلد 7.

52. الطبری، ابو جعفر، محمد بن جریر، (1420ق)، جامع البیان فی تأویل القرآن، مؤسسة الرسالة، جلد 19.

53. طوسی، محمد بن حسن، (بی تا)، التبیان فی تفسیر القرآن، محقق: احمد قصیرعاملی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، جلد 7.

54. طیّب، عبدالحسین، (1369ش)‏، اطیب البیان فی تفسیر القرآن‏، تهران، ‏اسلام‏، دوم، جلد 9.

55. العامری الحرضی، یحیی بن أبی بکر، (بی تا)، بهجة المحافل وبغیة الأماثل فی تلخیص المعجزات والسیر والشمائل، بیروت، دار صادر، جلد 1.

56. عبد الله بن محمد بن عبد الوهاب، (1420ق)، الکلمات النافعة فی المکفرات الواقعة، محقق: عبد العزیز ومحمد العبد الله الجمیح، بی جا، بی­نا، الرابعة، تک جلدی.

57. عریضی، علی بن جعفر، (1409ق)، مسائل علی بن جعفر و مستدرکاتها، محقق: مؤسسة آل البیت: لإحیاء التراث‏، قم، مؤسسة آل البیت:‏، اول، تک جلدی.‏

58. العسقلانی، أحمد بن علی بن حجر، (1390ق)، لسان المیزان، محقق: دائرة المعرف النظامیة ـ الهند، بیروت ـ لبنان، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، الثانیة، جلد 6.

59. فخر رازی، محمد بن عمر، (1420ق)، مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر)، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، الثالثة، جلد24.

60. فیض کاشانی، ملا محسن، (1418ق)، الأصفی فی تفسیرالقرآن، محقق: محمدحسین درایتی و محمدرضا نعمتی، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، اول، جلد 2.

61. الفیومی، احمد بن محمد بن علی، (بی تا)، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر، بیروت، المکتبة العلمیة، جلد 2.

62. فیض کاشانی، ملا محسن، (1415ق)، تفسیر الصافی، محقق: حسین اعلمی، تهران، انتشارات الصدر، دوم، جلد 3.

63. القرطبی، محمد بن أحمد، شمس الدین، (1384ق)، الجامع لأحکام القرآن (تفسیر القرطبی)، القاهرة، دار الکتب المصریة، الثانیة، جلد 2 و 12.

64. القشیری، عبد الکریم بن هوازن، (بی تا)، لطائف الإشارات = تفسیر القشیری، محقق: إبراهیم البسیونی، مصر، الهیئة المصریة العامة للکتاب، الثالثة، جلد 2.

65. القفاری، ناصر بن عبد الله بن علی، (1428ق)، مسألة التقریب بین أهل السنةوالشیعة، بی جا، دار طیبة للنشر والتوزیع، الثالثة، جلد 2.

66. قمی، علی بن ابراهیم‏، (1404ق)‏، تفسیر القمی‏، محقق: طیب موسوی جزائری، قم، دار الکتاب، سوم‏، جلد 2.

67. کلینی، محمد بن یعقوب‏، (1407ق)، الکافی، محقق / مصحح: علی اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چهارم‏، جلد 8.

68. مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی‏، (1403ق)‏، بحار الأنوار، محقق: جمعی از محققان‏، بیروت، دار إحیاء التراث العربی‏، دوم‏، جلد 8 و 23.

69. المرسی، علی بن إسماعیل، (1421ق)، المحکم والمحیط الأعظم، محقق: عبد الحمید هنداوی، بیروت، دار الکتب العلمیة، الأولی، جلد 2.

70. مکارم شیرازی، ناصر، (1426ق)، نفحات القرآن‏، قم، مدرسه الامام علی بن ابی طالب7، اول‏، جلد 9.

71. مکارم شیرازی، ناصر، (1374ش)، تفسیر نمونه، جمعی از نویسندگان‏، تهران، دار الکتب الإسلامیة، دهم، جلد 14.

72. منتدی الدراسات الحدیثیة، (1429ق)، بی جا، أرشیف ملتقی أهل الحدیث، شماره 2، جلد 12 و 35؛ شماره 3 جلد44.

73. ناصر الدین الألبانی، محمد ناصر الدین، (1431ق)، موسوعة الالبانی فی العقیدة، محقق: التراث و الترجمة، صنعاء ـ الیمن، مرکز النعمان للبحوث والدراسات الإسلامیة، الأولی، جلد 8.

74. النووی، یحیی بن شرف، (1405ق ـ 1985م)، التقریب والتیسیر لمعرفة سنن البشیر النذیر فی أصول الحدیث، محقق: محمد عثمان الخشت، بیروت، دار الکتاب العربی، الأولی، تک جلدی.

75. الواحدی، علی بن أحمد، (1430ق)، التَّفْسِیرُ البَسِیط، محقق: جامعة الإمام محمد بن سعود، بی جا، عمادة البحث العلمی، الأولی، جلد 16.

76. وزارة الأوقاف والشئون الإسلامیة، (من 1404 ـ 1427ق)، الموسوعة الفقهیة الکویتیة، (جلد 32)، مصر، مطابع دار الصفوة، الأولی، جلد 32.

ب: مجلات

1. مرکز پژوهش و سنجش افکار صدا و سیما، قم، (1394 ش) امواج شبهه، شماره 54، شهریور، ص16

2. الهلالی، محمد عبد القادر(1307ش) «مناظرة فی مسألة القبور والمشاهد»، المنار، شماره 468، فروردین، ص57 ـ 62