بررسی فقهی نقش مسجدالحرام در احرام حج تمتّع

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم، استادیار گروه فقه و اصول جامعه المصطفی العالمیه

چکیده

تعیین محل احرام یکی از مسائل مهم حج‌تمتّع‌است و هر چند در کتب فقهی شهر مکه مکرمّه به عنوان محل احرام حج تمتّع معرفی‌شده اما تعابیر متفاوت فقها در «افضلیت مسجدالحرام» یا «استحباب احرام از مسجدالحرام» و یا عدم آن‌دو و یا «افضیلت برخی اماکن داخل مسجدالحرام غیر از خود مسجدالحرام» حاکی‌از روشن نبودن جایگاه مسجدالحرام در مسأله احرام حج تمتّع‌است! از این‌رو پرسش‌از نقش مسجدالحرام در احرام حج تمتّع، مسأله‌ای‌است که نیازمند کاویدن تا مرحله پاسخی درخور است. با تکیه‌بر تحلیلِ بر آمده از صناعت اصولی حمل مطلق بر مقیّد مُثبت و موافق، البته با احراز وحدت حکم، جمع‌عرفی در روایاتِ باب حاکی از تعیّن مسجدالحرام در احرام حج تمتّع است. البته از آنجایی‌که اتفاق علماء و سیره مسلمانان بر جواز احرام حج در خارج از مسجدالحرام استقرار یافته، این صناعت در جمع‌بندی تقابلِ بدوی روایات مورد استفاده فقها قرار نگرفته و به جمع تبرّعی افضیلت یا استحباب روی آوردند. این تحقیق با هدف شناخت حدود و ثُغور ادله و تبیین فقهی نقش مسجدالحرام در احرام حج تمتّع انجام شده و نیل به این مَقصد در سایه توصیف و تحلیل گزاره‌های‌فقهی با گرد‌آوری داده‌های کتابخانه میسّر است‌که نتیجه آن، تعیین نقش مسجدالحرام به عنوان ظرفِ اَدای احرام حج تمتّع‌است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات