Hajj and Ziarah Research Journal

Hajj and Ziarah Research Journal

Sufism’s Attention to Pilgrimage to Baqīʿ Cemetery and the Burial of the Sufis There

Document Type : Original Article

Author
Reza Taghizadeh
Ph.D. student in Islamic Sufism and Mysticism, University of Religions and Denomination, Qom.
Abstract
The pilgrimage to Baqīʿ Cemetery and the burial of Muslims there are known subjects. But we know less about the attention of the Sufi orders (ṭuruq) to the pilgrimage to Baqīʿ and the burial of the Sufis there. This descriptive-analytical and library-based study of the historical sources and Muslims’ travelogues shows that the Sufi sheikhs and their followers pay special attention to attending Baqīʿ and visiting the tombs to obtain spiritual blessings from the Imams (as) buried there. While attending Baqīʿ, the Sufis mention the Imams (as), buried in Baqīʿ, with titles such as “The Sources of the Truth of Sufism” and “The Great Mystics of Time”; and holding a circle of remembrance (dhikr) near their shrines, they experience mystical ecstasy. The tomb of Ibrahim (the Holy Prophet’s son (PBUH), the tombs of the Ahl al-Bayt (as), and the tomb of ʿUthmān (the third caliph) are some of the main places of the burial of the Sufis in Baqīʿ, and the places for pilgrimage and obtaining blessings by the Sufis and other people. The Sufis, buried in Baqīʿ, were affiliated with the Naqshbandi, Qadiriyyah, Chishti, Shadhili, Darqawiyyah, Alawite and Samaniyyah orders (ṭuruq). Some of these Sufis were from Ḥijāz and others went from different Islamic lands — such as Iran, the Levant, Iraq, and the Islamic Maghreb — to Medina where they passed away and were buried in Baqīʿ.
Keywords
Sufism
ṭarīqah
pilgrimage
Baqīʿ
burial in Baqīʿ
travelogue
Subjects
  1. آریا، غلامعلی، (1382ش.)، طریقه چشتیه در هند و پاکستان، تهران، زوار.
  2. ابن سوده، عبدالسلام، (1417ق.)، اتحاف المطالع بوفیات أعلام القرن الثالث عشر والرابع، بیروت، دارالغرب الاسلامی.
  3. ابن‌مازه، محمد بن عمر،(1395ش.)، لطایف‌الاذکار للحضار و السفار فی‌المناسک والآداب، تصحیح و حواشی از رسول جعفریان، قم: نشر مورخ.
  4. ابن ملیح، محمد بن احمد، (1968م.)، أنس الساری و السارب من أقطار المغارب إلی منتهی الآمال و المآرب سید الأعاجم و الأعارب (1040ـ1042ق. / 1630ـ1633م.)، تحقیق محمد الفاسی، فاس، مطبعه جامعه محمد الخامس.
  5. امینی، محمد امین، (1428ق.)، بقیع الغرقد فی دراسة شاملة، تهران، نشر مشعر.
  6. انصاری، عبدالرحمن، (1390ق.)، تحفة المحبین والاصحاب فی معرفة ما للمدنیین من الانساب، المحقق: محمد العرویسی المطوی، تونس، المکتبه العتیقه.
  7. باذلی، رضا و جلیلی، رضا، (1396ش.)، «خانقاه»، در دانشنامه حج و حرمین شریفین، تهران، نشر مشعر.
  8. ب‍غ‍دادی‌، اس‍م‍اع‍ی‍ل، (1955م.)، هدیة العارفین أسماء المؤلفین وآثار المصنفین، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
  9. بکری صدیقی، عبدالستار بن عبدالوهاب، (1429ق.)، فیض الملک الوهاب المتعالی بأنباء اوئل القرن الثالث عشر و التوالی، مکه، بی‌نا.
  10. بیطار، محمد، عوری، محمد، (2009م.)، رحلتان إلى الحجاز ونجد، دمشق، التکوین للتألیف والترجمه والنشر.
  11. پازوکی، شهرام، (1379ش.)، «تصوف علوی: گفتاری در باب انتساب سلاسل صوفیه به حضرت علی7»، اندیشه دینی، شماره 5 و 6، 59-74.
  12. تازی، عبدالهادی، (1426ق.)، رحلة الرحلات: مکة المکرمة فی مئة رحلة مغربیة و رحلة، مراجعه عباس صالح تاشکندی، جده، مؤسسه الفرقان للتراث الإسلامی.
  13. ج‍ام‍ی‌ـــــــ ، ع‍ب‍دال‍رح‍م‍ن ‌ب‍ن‌ اح‍م‍د، (1336ش.)، نفحات الانس من حضرات القدس به ‌تصحیح و م‍ق‍دم‍ه‌ م‍ه‍دی‌ ت‍وح‍ی‍دی‌پ‍ور، ت‍ه‍ران‌، م‍ح‍م‍ودی‌
  14. جعفریان، رسول، (1392)، چهارده سفرنامه حج قاجاری دیگر، تهران، نشر علم، 1392.
  15. __________، (1393ش.)، مقالات و رسالات تاریخی، تهران، نشر علم.
  16. __________ ،(1395ش.)، شانزده سفرنامه حج صفوی و قاجاری دیگر، تهران، نشر مورخ.
  17. حسن، حمزه، (2010م.)، الشیعة فی المملکه العربیة السعودیة، بیروت، دار الساقی.
  18. حسینی، عبدالحی، (۱۴۲۰ق.)، الاعلام بمن فی تاریخ الهند من الاعلام المسمی بـ«نزهة الخواطر بهجة المسامع و النواظر»، بیروت، دارابن حزم.
  19. حسینی اشکوری، احمد.(1385ش.) شاعران فارسی‌سرا، قم، مجمع ذخائر اسلامی.
  20. حضراوی، احمد بن محمد، (1996م.)، نزهة الفکر فیما مضی من الحوادث و العبر فی تراجم رجال القرن الثانی عشر و الثالث عشر قطعه منه، دمشق، منشورات وزارة الثقافة.
  21. حیدری، جواد، (2016م.)، مولانا خالد النقشبندی ومنهجه فی التصوف، بیروت، کتاب ناشرون.
  22. خطیب‌حسینی، عبدالعزیز محمد سهیل، (1417ق.)، غرر الشام فی تراجم آل الخطیب الحسنیة و معاصریهم، دمشق، دار حسان.
  23. زرکلی، خیرالدین، (1989م.)، الأعلام: قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربین و المستشرقین، بیروت، دار العلم للملایین.
  24. زرین‌کوب، عبدالحسین، (1392ش.)، ارزش میراث صوفیه، تهران، امیرکبیر.
  25. سخاوی، محمد بن عبدالرحمن، (بی‌تا)، الضوء اللامع لاهل القرن التاسع، قاهره، دارالکتاب الاسلامی.
  26. سرکیس، یوسف الیان،(1410ق.)، معجم المطبوعات العربیة و المعربة و هو شامل لأسماء الکتب المطبوعة فی الأقطار الشرقیة و الغربیة، قم، کتابخانه عمومی حضرت آیت‌الله‌العظمی مرعشی نجفی=.
  27. سعدی، امین احمد، (1429ق.)، الصوفیة فی حضرموت نشأتها، اصولها، آثارها، ریاض، دارالتوحید للنشر.
  28. صدیقی، احمد عبدالنبی، (2014م.) السلالة البکریة الصّدیقیة التاریخ والأنساب والمشاهیر، المنوفیه، مصر، مؤسسه الأمه العربیه للنشر والتوزیع.
  29. صلابی، علی محمد، (1422ق.)، الثمار الزکیة للحرکة السنوسیة فی لیبیا، امارات، مکتبة الصحابة الشارقة.
  30. ع‍طار، م‍ح‍م‍دب‍ن‌ اب‍راه‍ی‍م‌، (1388ش.)، تذکرة الاولیاء، ب‍ه‌ ت‍ص‍ح‍ی‍ح‌ رینولد ا. نیکلسون، با مقدمه انتقادی محمد قزوینی، تهران، هرمس.
  31. عقیقی بخشایشی، عبدالرحیم (1378ش.)، مفاخر آذربایجان، تبریز، نشر آذربایجان.
  32. عیاشی، ابوسالم، (2006م.)، الرحلة العیاشیة، حققها و قدم لها سعید الفاضلی و سلیمان القرشی، ابوظبی، دارالسویدی للنشر و التوزیع.
  33. غزالی، محمد بن محمد، (1409ق.)، إحیاء علوم ‌الدین، بیروت، دار الفکر.
  34. فتحی، نصرت الله، (1355ش.)، ره‌آورد سفر امسال به تبریز، نگین، ش 136، ص22 تا 23.
  35. فرطوسی، صلاح مهدی. (1393ش.)، تاریخچه آستان مطهر امام علی7، تهران، نشر مشعر.
  36. قشاشی، احمد بن محمد، (1909م.)، السمط المجید فی شأن البیعة والذکر وتلقینه وسلاسل اهل التوحید، مطبعة مجلس دائرة المعارف النظامیة.
  37. قلصادی، علی بن محمد، (1978م.)، رحلة القلصادی أو تمهید الطالب و منتهی الراغب إلی أعلی المنازل و المناقب، دراسة و تحقیق محمدهادی أبوالأجفان، تونس، الشرکة التونسیة للتوزیع.
  38. کتانی‌، عبدالحی، (1982م.)، فهرس الفهارس والأثبات ومعجم المعاجم والمشیخات والمسلسلات، بیروت، دارالغرب الاسلامی.
  39. کحاله، عمر رضا، (1376ق.)، معجم المؤلفین تراجم مصنفی الکتب العربیة، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
  40. لاجوردی، فاطمه، (1396ش.)، تصوف: خاستگاه، تاریخ و موضوعات وابسته (مجموعه مقالات)، تهران، مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی.
  41. مجذوب، ع و قادری، م؛ و ابن سوده، ع، (1996م.)، موسوعة أعلام المغرب، تحقیق و تنسیق محمد حجی، رباط، دارالغرب الاسلامی.
  42. مخلوف، محمد، (1424ق.)، شجرة النور الزکیة فی طبقات المالکیة، بیروت، دار الکتب العلمیه.
  43. مدرس چهاردهی، مرتضی، (1347ش.)، قصیده خالد نقشبندی در وصف امام هشتم علی بن موسی الرضا7، نامه آستان قدس، شماره 37، 77-84.
  44. مرادی، محمد خلیل، (1422ق.)، سلک الدرر فی اعیان القرن الثانی عشر، بیروت، دار صادر.
  45. مریطب، منال بنت عواد، (2019م.)، «أثر الحرکة السنوسیة فی منطقة الحجاز الشیخ فالح الظاهری» (1258هـ. / 1842م - 1328هـ / 1910م)، مجله جامعة الملک عبدالعزیز الآداب والعلوم الإنسانیه، مج27, ع4.
  46. م‍زاوی‌، م‍ی‍ش‍ل‌، (1363ش.)، پ‍ی‍دای‍ش‌ دول‍ت‌ ص‍ف‍وی‌، ت‍رج‍م‍ه‌ ی‍ع‍ق‍وب‌ آژن‍د، ت‍ه‍ران‌، گ‍س‍ت‍ره‌.
  47. مسلم بن حجاج، (1412ق.)، صحیح مسلم، قاهره، دارالحدیث.
  48. مشرفی، محمد، (2005م.)، الحلل البهیة فی ملوک الدولة العلویة و عد بعض مفاخرها غیر المتناهیة، رباط، وزارة الأوقاف و الشؤون الإسلامیه المملکة المغربیة.
  49. مشکور، محمدجواد، (1375ش.)، فرهنگ فرق اسلامی، مشهد، آستان قدس رضوی. بنیاد پژوهش‌های اسلامى.
  50. مقدم، علی، (1356ش.)، ارمغان حج، تهران، موسسه مطبوعاتی عطائی.
  51. م‍ک‌ل‍ی‍ن‌، ف‍ی‍ت‍س‌ روی، (1370ش.)، شیخ شامل داغستانی، ترجمه و تلخیص کاوه بیات، تهران، دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
  52. موسی، علی، (1378ش.)، وصف مدینه منوره، مترجم اصغرقائدان، میقات حج، شماره 27.
  53. نابلسی، عبدالغنی بن اسماعیل، (1419ق.)، الحقیقة و المجاز فی الرحلة الی بلاد الشام و مصر و الحجاز، تحقیق ریاض عبدالحمید مراد، دمشق، دارالمعرفه.
  54. نووی، یحیى بن شرف، (بی‌تا)، المجموع شرح المهذب، بیروت، دارالفکر.
  55. هجویری، ع‍ل‍ـی ‌‌ب‍ن‌ ع‍ث‍م‍ان‌، 1375، کشف المحجوب، تصحیح والنتین آلکسی یویچ ژوکوفسکی، تهران، طهوری.

منابع آنلاین

  1. افتخاری، فرید(1399، ۶ شهریور). «تصوف جریانی به‌شدت متکثر؛ صوفی داعشی هم داریم!». دین آنلاین.
  2. بازیابی شده از:
  3. https://www.dinonline.com/20376
  4. أعلام التصوف ... الشیخ العارف محمد سعید الکحیل الحمصی، (2019، oct 15). شبکه الثبات الاعلامیه.
  5. Retrieved from: https://athabat.net/article/148118
  6. البیان السنوی للطریقه الشاذلیة المشیشیة، (2008، dec20). الدائرة الاعلامیة للامانة العامة للطریقة الشاذلیة المشیشیة.
  7. Retrieved from: https:// shadiliainfo.wordpress.com
  8. العلّامه الشیخ أسعد الصاغرجی رحمه الله، (2015، aug 24). مدیریة أوقاف دمشق.
  9. Retrieved from: https:// awqaf-damas.com /?page =show_det&category_id=97&id=3423

 

Hajj and Ziarah Research Journal
Volume 7, Issue 1 - Serial Number 16
Spring 2022
Pages 141-170