حوزه نمایندگی ولیفقیه در امور حج و زیارتپژوهشنامه حج و زیارت2538-17689120240822The Nature of the Missed (Qadha’) Hajj, the Cases, and Relevant Rulings With a Focus on the Role of the Islamic Authority in Managing Relevant Issuesماهیت قضای حج، موارد و احکام مترتّب بر آن با تأکید بر تحلیل جایگاه حاکم اسلامی در تسهیل امور مربوط به آن730715054FAمهدیدرگاهیاستاد سطوح عالی حوزه علمیه قم؛ استادیار گروه فقه و اصول جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایرانJournal Article20240719The nature, cases, and rulings of the missed (qadha’) Hajj, although reflected in Kitab al-Hajj (Book of Hajj) in the legacy of the Jafari jurisprudence, have not been thoroughly explored in a comprehensive and detailed manner within academic contexts. This research aims to address that gap in its preliminary section. When a person is obligated to undertake the Hajj rituals, or when a person engaged in these rituals commits an act that renders her/his Hajj invalid, s/he is required to prepare for and undertake the missed (qadha’) Hajj as soon as feasible; this indicates that s/he should strive to perform the Hajj again in the following year. Nevertheless, the process of sending individuals for Hajj from the Islamic Republic of Iran is restricted to those who have already registered and are prioritized for this purpose, and oftentimes, performing the missed (qadha’) Hajj is only possible through the purchase of a Hajj voucher by oneself. This raises a pertinent question: if a pilgrim’s Hajj experience is compromised and the pilgrim cannot acquire a free voucher, what responsibilities does the Islamic ruler or his delegate hold in terms of relieving the hajjis from the Hajj obligation by designating a specific quota for performing the missed Hajj? The broader principles and requirements associated with enjoining good and forbidding evil underscore the importance of establishing the necessary conditions and structures for the application of the divine rulings by the Islamic ruler. It appears that reserving a portion of the Hajj quota each year for someone whose pilgrimage was disrupted unintentionally and without blame serves as a clear example of this responsibility. This study intends to clarify the concept of the missed (qadha’) Hajj, examining its various cases and the associated rulings, while highlighting the responsibilities of the Islamic leader in certain scenarios. This objective can be reached by systematically gathering library resources to evaluate the jurisprudential principles in detail, ultimately presenting a comprehensive and cohesive study that explores the nature, circumstances, and rulings pertaining to the missed (qadha’) Hajj alongside an examination of the Islamic ruler’s responsibilities in its specific cases.ماهیت، موارد و احکام قضای حج علی رغم انعکاس در کتاب الحج در میراث فقه جعفری، تاکنون به صورت تحقیقی موسّع، یکپارچه و متمرکز در محافل علمی منعکس نشده است که تحقیق حاضر در بخش ابتدایی متکفل آن است. در مواردی که حج بر ذمّه مکلّف استقرار یابد یا مکلّف در زمان انجام مناسک کاری کند که موجب فساد و بطلان حجش شود، واجب است در اولین زمان ممکن به تدارک و قضای حج بپردازد؛ بدین معنا که باید در سال آتی دوباره به انجام حج مبادرت ورزد. اما از آنجا که اعزام به حج در جمهوری اسلامی ایران، منحصر به ثبت نام و قرار گرفتن در اولویت اعزام میباشد و غالباً قضایِ حج جز با خرید فیش حج به صورت آزاد فراهم نیست، سؤالی مطرح می شود که در فرض اِفساد حجِ حاجی و عدم تمکّن او از تهیه فیش آزاد، حاکم اسلامی یا نمایندهی او نسبت به برائت ذمّه او از حج مبنی بر تسهیل امر با اختصاص سهمیه ی اعزام به حج چه نقش و وظیفهای دارد؟. مقتضای عمومات و اطلاقاتِ ادله امر به معروف و نهی از منکر، حاکی از لزوم فراهم آوردن بستر و شرایطِ بایسته برای اجرای احکام الهی توسط حاکم اسلامی است و به نظر میرسد اختصاص بخشی از سهمیه حج در هر سال برای مکلّفیِ که حجش ناخواسته و بدون جهلِ تقصیری فاسد بوده از مصادیق تکلیفِ مذکور است. این تحقیق با هدف تبیین ماهیت قضای حج، موارد و تحلیل احکام مترتب بر آن با تأکید بر وظیفه حاکم اسلامی نسبت به برخی مصادیق آن انجام شده و نیل به این مَقصد در سایه توصیف و تحلیل آموزههای فقهی با گردآوری دادههای کتابخانهای میسّر است که نتیجه آن، انعکاس ماهیت، موارد و احکام مترتب بر قضای حج در یک تحقیق منسجم و یکپارچه با تحلیل فقهی وظیفه حاکم اسلامی نسبت به برخی مصادیق قضای حج است.https://journal.hzrc.ac.ir/article_715054_4c9b901518949211cd25b29f4b120871.pdfحوزه نمایندگی ولیفقیه در امور حج و زیارتپژوهشنامه حج و زیارت2538-17689120240822The Jurisprudential Analysis of the Rulings Regarding the Noon and Evening Nawāfil Prayers in the Four Selective Locations Under Travelers’ Choiceتحلیل فقهی حکم نوافل ظهر و عصر در اماکن چهارگانه تخییر مسافر3160713131FAحسینشهریاری نسبخارج فقه و اصول در حوزه علمیه قمJournal Article20240201A notable ruling concerning travelers’ prayers states that not only is the prayer decreased, but also the noon and evening Nawāfil prayers are voided. Conversely, based on various narrations, travelers at the Two Sacred Mosques in Mecca and Medina, the Imam Hussein Shrine, and the Kufa Mosque—collectively referred to as the Four Selective Locations—are not obliged to shorten their prayers. Travelers have the option to either shorten their prayers or perform them fully, and the majority of Shiite scholars, with a few exceptions, agree on this matter. At this point, it is pertinent to inquire whether the midday and post-noon Nawāfil prayers are acceptable in these locations or if they are still subject to denial. Also, does the decision regarding the Nawāfil prayers of travelers who opt to shorten their prayers align with that of those who opt to perform them fully? This inquiry comes about because it may be that the determination of Nawāfil rejection is not exclusively applicable to travelers but instead concerns those who perform the obligatory prayers in a shortened manner. There is a divergence of opinion among Shiite scholars on this matter. In this study, developed through library and software methods, the writer aims to explore this disparity jurisprudentially and identify the accurate perspective. Based on the accumulated evidence, it appears that Nawāfil prayers in locations aside from the Kufa Mosque are valid and acceptable, even if one shortens the prayers.یکی از احکام نماز مسافر، علاوه بر شکسته شدن نماز، سقوط نماز های نافله ظهر و عصر است. از طرفی طبق روایات فراوانی، مسافر در حرمین شریفین مکه و مدینه، حرم امام حسین(ع) و مسجد کوفه - که به اماکن اربعه تخییر موسوم هستند - الزامی به قصر نماز ندارد و مخیر است که نماز خود را به قصر یا اتمام بخواند و فقهای شیعه، غیر از تعداد اندکی، در این زمینه متفقُ القول هستند. حال این سؤال قابل طرح است که نوافل ظهر و عصر در این اماکن مشروع هستند یا اینکه همچنان محکوم به سقوط اند؟ و آیا حکم نوافل کسی که نماز قصر را اختیار کرده، مانند کسی است که نماز تمام را اختیار کرده است؟ این سؤال از آنجا رخ می نماید که شاید موضوع حکم سقوط نوافل، مطلق مسافر نباشد، بلکه موضوع آن کسی باشد که نماز واجب را به قصر می خواند. فقهای شیعه در این مسئله اختلاف دارند.<br />نویسنده در این پژوهش که به روش کتابخانه ای و نرم افزاری نوشته شده است، در پی بررسی فقهی این اختلاف و یافتن قول صحیح در مسئله است. از مجموع ادله چنین به نظر می رسد که نوافل در این اماکن، غیر از مسجد کوفه، صحیح و مشروع هستند، هر چند شخص نماز خود را به قصر بخواند.https://journal.hzrc.ac.ir/article_713131_f30ddecf259c3ea60a4a3a9aa8b33c25.pdfحوزه نمایندگی ولیفقیه در امور حج و زیارتپژوهشنامه حج و زیارت2538-17689120240822Hajj as a Practical Method for Achieving Human Rights
(With a Focus on the Perspectives of the Revolution’s Imams)حج به مثابه راهبرد عملی تحقق حقوق بشر؛ با تأکید بر رویکرد امامین انقلاب6190714448FAسید محسنقائمیعضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی تهران و استاد سطوح عالی حوزه علمیه قمJournal Article20240617Hajj combines elements of devotion and governance, and both aspects relate closely to human rights principles and the establishment of fundamental and societal rights. While some simplistic interpretations view Hajj solely as a personal act of worship and use that narrow view as a standard for its application and administration, the intellectual framework of the Revolution’s Imams presents a fundamentally contrasting viewpoint. The central theme of this descriptive-analytical study grounded in library research is to examine the relationship (cause and effect) between Hajj and human rights, drawing on the perspectives of Imam Khomeini and Imam Khamenei. A key element in the views of these two authoritative jurists is beyond the inauthentic interpretation of Hajj, specifically when disconnected from human rights. In this perspective, legal ideas and assertions such as enhancing the standard of civilization, the solidarity of the Islamic community, the establishment of a communal domain and collective intellect, the right to freedom of expression and gatherings, the elimination of discrimination among individuals, fairness among generations, an inclusive and enduring approach, and the nurturing of harmonious living can be realized in the authentic Hajj. A Hajj pilgrimage that does not align with these principles cannot be considered a true one.حج آمیزه ای از عبادت و سیاست است و این دو بیگانه از دانش حقوق بشر و نیز زمینه سازی برای تکوین و تحقق حق های عامه و بشری نیست. گرچه برخی فهم های تک ساحتی و ناعمیق، حج را به حوزه ای فردی و منحصراً عبادی فهم کرده و همان مبنا را در عرصه عمل و تنظیم گری حج، ملاک عمل قرار داده اند، ولی منظومه فکری امامین انقلاب در نقطه مقابل این فهم قرار دارد.
مسئله اصلی این نوشتار توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای، تضایف (تأثیر و تأثر) حج و حقوق بشر با تکیه بر اندیشه امام خمینی<span class="علائم">=</span> و امام خامنه ای است. نقطه کانونی در اندیشه این دو فقیه حاکم از فهم ناصحیح حج و غیر اصیل ، یعنی حج منسلخ از حق های بشری ، به دور است. در این اندیشه مفاهیم و گزاره های حقوقی، از جمله ارتقای سطح مدنیت، وحدت امت اسلامی، شکل گیری حوزه عمومی و خرد جمعی، آزادی بیان و اجتماعات، الغای تمییز میان ابناء بشر، عدالت بین نسلی و رویکرد پایدار و فرامرزی و توسعه همزیستی مسالمت آمیز قابل پی جویی در حج حقیقی است و حجِ بیگانه از این مفاهیم، حج نیست.https://journal.hzrc.ac.ir/article_714448_3fb6a676b0fd6f1496b6529451a836ee.pdfحوزه نمایندگی ولیفقیه در امور حج و زیارتپژوهشنامه حج و زیارت2538-17689120240822The Analytical Examination of the Hajj Verses According to Their Revelation Sequenceسیر تحلیلی آیات حج به ترتیب نزول91120716223FAمحمدحسینخواجه بمیاستادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه علوم پزشکی کرمانJournal Article20240823The gradual revelation of verses of the Holy Qur’an within 23 years took into account the circumstances and issues faced during that time, as well as the psychological and social challenges of the people of that era. The Holy Qur’an played a crucial role in eliminating negative behaviors and establishing positive ones guided by moral values through a gradual approach from the outset of its revelation. The primary aim of this study is to examine the Hajj verses according to their order of revelation, highlighting that a gradual approach has been applied to the obligation of Hajj as well. In this study, the writer seeks to examine the phases of the duty of Hajj by deriving the pertinent verses, scrutinizing them, and subsequently organizing them by themes. The findings suggest that, based on the Hajj verses, a progressive approach is employed in validating the Hajj pilgrimage, and efforts have been made to demonstrate this by reflecting on the sequence in which the surahs and verses were revealed.روند نزول تدریجی آیات قرآن کریم، که در طی ۲۳ سال بر پیامبر (ص)<span class="علائم"> </span>نازل شد، به سبب میزان مقتضیات و حوادث عصر نزول و نیز مسائل روان شناختی و جامعه شناختی مردم عصر نزول بود. قرآن کریم در رفع رفتارها و عادات نادرست و تثبیت رفتارهای درست در چارچوب اصول اخلاقی عمل کرد و در این راستا از روش تدریجی که از آغاز ظهور به کار گرفته شد، توجه داشت. هدف اصلی نویسنده در پژوهش حاضر مطالعه تحلیلی آیات حج براساس ترتیب نزول است تا بر این حقیقت تأکید کند که تدریج گرایی در فریضه حج نیز اعمال شده است. نویسنده در این پژوهش می کوشد تا با استخراج آیات حج، تجزیه و تحلیل آنها و سپس طبقه بندی موضوعی به مراحل وجوب حج بپردازد. یافته های پژوهش حاکی از آن است که مطابق آیات حج، روش تدریجی در مشروعیت بخشیدن به زیارت حج اعمال و سعی شده این موضوع با در نظر گرفتن ترتیب نزول سوره ها و آیات اثبات شود.https://journal.hzrc.ac.ir/article_716223_c62e64ed93cd55448636b318a520a230.pdfحوزه نمایندگی ولیفقیه در امور حج و زیارتپژوهشنامه حج و زیارت2538-17689120240822Typology of Shrines in the Islamic World during the 6th Century AH Derived from Kitab Al-Ishara Ila Ma`rifat Al-Ziyara5 by Al-Harawīگونه شناسی زیارتگاه های جهان اسلام در سده ششم هجری بر اساس کتاب الاشارات الی معرفة الزیارات هروی121155715653FAاحمدخامه یاردکتری تاریخ و تمدن ملل اسلامی، عضو گروه تاریخ و سیره پژوهشکده حج و زیارتJournal Article20240610The book Kitab Al-Ishara Ila Ma`rifat Al-Ziyara, authored by ‘Alī ibn Abī Bakr Al-Harawī (d. 611 AH), is regarded as the earliest text that focuses specifically on the recording of the tombs in the Islamic world. In this work, Harawī not only highlights a notable number of sacred sites and shrines throughout the Islamic realm but also offers a relatively thorough overview of the various types of these shrines as they existed during the period when the book was written (the latter part of the 6th century AH). Given the significance of this book in documenting knowledge regarding sacred Islamic sites, the writer of this article aimed to recognize and categorize various forms of these locations in the 6th century AH. The findings indicate that during the medieval Islamic centuries, particularly focusing on the 6th century, there was a notable presence of not only revered mosques and graves of esteemed figures but also other varieties of pilgrimage destinations that include sites inspired by dreams, locations associated with footsteps (gadamgahs), panjegahs, items linked to holy figures, and revered wells, springs, and natural occurrences among the Muslim community.کتاب <span class="اسم-کتاب-متن">الاشارات الی معرفة الزیارات</span> تألیف علی بن ابی بکر هروی (م ۶۱۱ق)، کهن ترین اثری به شمار می آید که موضوع آن اختصاصاً مزارنگاریِ جهان اسلام است. هروی در این کتاب ضمن معرفی شمار قابل توجهی از اماکن مقدس و زیارتگاه های جهان اسلام، تصویر تا حدودی فراگیر از گونه های این زیارتگاه ها در زمان تألیف کتاب (نیمه دوم سده ششم هجری) به دست داده است. با توجه به اهمیت این کتاب در ثبت آگاهی های مربوط به اماکن مقدس اسلامی، در این نوشتار نویسنده تلاش کرده است تا بر اساس این کتاب، گونه های مختلف این گونه اماکن را در سده ششم هجری بازشناخته و دسته بندی کند. نتیجه این تحقیق نشان می دهد که در سده های میانی اسلامی (با محوریت سده ششم)، افزون بر مساجد مقدس، قبور و آرامگاه های منسوب به شخصیت های مقدس، گونه های دیگری از زیارتگاه ها همچون زیارتگاه های مبتنی بر خواب و رؤیا، قدمگاه ها و پنجه گاه ها، آثار و اشیای منسوب به شخصیت های مقدس، چاه ها، چشمه ها و پدیده های طبیعی مقدس نیز میان مسلمانان رواج داشته است.https://journal.hzrc.ac.ir/article_715653_d67bcbf145885b87bd3df235c65bd3fd.pdfحوزه نمایندگی ولیفقیه در امور حج و زیارتپژوهشنامه حج و زیارت2538-17689120240822Hajj and the Collective Identity of the Islamic Ummah
حج و هویت جمعی امت اسلامی157185715868FAمهدینادریدانشیار علوم سیاسی، بخش علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیرازمحمدآذرشبدانشجوی دکتری مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی دانشگاه شاهدJournal Article20240628Shared rituals, like Hajj, along with a common belief system, are significant principles in Islamic tradition. Examining the reasons for performing Hajj—such as praying for forgiveness, fulfilling religious duties, and enhancing community ties—highlights the significant role that this pilgrimage plays in uniting Muslims. The writers of this paper aim to illustrate how Hajj can enhance the collective identity of the Islamic community and, by overcoming personal diversities, promote a feeling of connection and unity among pilgrims. The study wraps up by highlighting the significant impact of Hajj in reinforcing connections of togetherness and support, showcasing fundamental principles of fraternity, empathy, and common heritage that capture the spirit of Muslim cohesion during this sacred journey. To investigate the hypothesis of this study with a structured theoretical framework of collective identity and its originality plays a crucial role in demonstrating how Hajj duty can bring Muslims together within the context of collective identity. This study, employing a descriptive-analytical method along with data gathering from library resources, illustrates that Hajj duty serves as a transformative experience that enhances the connections of unity and togetherness among followers and reinforces their sense of belonging and shared heritage.عبادت جمعی (نظیر حج) و ایمان مشترک یک اصل مهم در سنت اسلامی است. با تحلیل انگیزه های حضور در حج - از جمله استغفار، انجام واجبات دینی و تقویت پیوندهای اجتماعی - اهمیت ریشه دار این زیارت به عنوان نیروی وحدت بخش در بین مسلمانان آشکار می شود. نویسنده در این پژوهش با تکیه بر نظریه هویت اجتماعی دنبال آن است تا نشان دهد حج چگونه می تواند هویت جمعی امت اسلامی را تقویت کند و با فراتر رفتن از تفاوت های فردی، حس تعلق و پیوند را در میان زائران تحکیم کند. این بحث با تأکید بر قدرت دگرگون کننده حج در تقویت پیوندهای وحدت و همبستگی، نمونه ای از ارزش های اصیل برادری، شفقت و میراث مشترک، که جوهر وحدت مسلمانان را در طول این زیارت مقدس تعریف می کند، به پایان می رسد. باهدف بررسی فرضیه این پژوهش با چارچوب نظری هویت جمعی صورت بندی شده و نوآوری آن در نشان دادن این موضوع مهم است که چگونه فریضه حج می تواند در چارچوب هویت جمعی، سبب اتحاد مسلمانان شود. این مقاله با رویکرد توصیفی تحلیلی و داده کاوی از منابع کتابخانه ای نشان داده که فریضه حج به تجربه ای دگرگون کننده تبدیل می شود که پیوندهای وحدت و همبستگی را میان مؤمنان محکم تر و حس اجتماع و میراث مشترک آنها را تقویت می کند.https://journal.hzrc.ac.ir/article_715868_b549eda26577b1412f70f1113f5feb09.pdf