حوزه نمایندگی ولی‌فقیه در امور حج و زیارت پژوهشنامه حج و زیارت 2538-1768 5 3 2021 02 19 The Origin and Consequences of the Phenomenon of the Hajj of the Poor in the Islamic Maghreb خاستگاه پدیده حج مسکین در مغرب اسلامی در ادبیات دینی 181 205 242875 FA محمدسعید نجاتی دکترای تاریخ اسلام و سطح 4 فقه و اصول حوزه، عضو گروه تاریخ و سیره پژوهشکده حج و زیارت محمدمهدی فقیه جلالی (بحرالعلوم) سطح 4 تاریخ اسلام حوزه علمیه قم، عضو گروه تاریخ وسیره پژوهشکده حج و زیارت Journal Article 2021 03 03 <span class="fontstyle0">The Hajj of the poor is a long-standing ritual in the Islamic Maghreb.<br />Introducing this ritual based on field data and explaining its origin based on<br />various continental, cultural, religious, and social factors is a task that this<br />library-based narrative and analytical research intends to do. Providing a<br />list of different parts of the Islamic Maghreb where the ritual of the Hajj of<br />the poor is held, the article introduces three areas of Asfi area (Sidi<br />Shashkal shrine), the tombs of Sidi Bo Khiyar and Idris I in Walili in the<br />Maghreb, and the pilgrimage of Khajeh Ahmad Yasvi in Turkmenistan and<br />Sheikh Bomba in Africa based on the reports. While reporting the criticism<br />of the opponents of this ritual, with a religious analytical approach, this<br />article investigates the misunderstanding of religious texts, the agreement<br />of the jurists of the region for the temporary closure of the Hajj, and the<br />special difficulties of the Hajj travel from the Maghreb as the most<br />important religious grounds for the emergence of this ritual in the Islamic<br />Maghreb. This research is interdisciplinary and can be classified in the<br />group of the theology and Hajj studies, based on religious literature, hadith <span class="fontstyle0">jurisprudential data, and Internet reports with an approximate approach.<br />The result of this article is a phenomenological recognition of this ritual<br />and the like and their contexts in religious literature, unprecedented and<br />new in its kind in the Hajj literature.</span> <br /><br /></span><br /><br /> آیین حج مسکین، آیینی پر سابقه‌ در مغرب اسلامی است. معرفی این آیین بر پایه اطلاعات میدانی و تبیین خاستگاه آن بر پایه عوامل مختلف اقلیمی، فرهنگی و دینی و اجتماعی وظیفه‌ای است که این مقاله درصدد انجام آن، بر پایه روش تحقیق نقلی و تحلیلی کتابخانه‌ای است. در این مقاله ضمن ارائه فهرستی از برخی نقاط مغرب اسلامی، که آئین حج مسکین در آن برگزار می‌شود، سه منطقه آسفی (مزار سیدی شاشکال)، منطقه مزار سیدی بوخیار و مزار ادریس اول در ولیله مغرب، و زیارت خواجه احمد یسوی در ترکمنستان و شیخ بمبا در آفریقا، معرفی‌ شده و ضمن گزارش انتقاد مخالفان این آیین، با رویکردی تحلیلی دینی، فهم نادرست از متون دینی، موضع‌گیری همنوای فقیهان منطقه در جهت تعطیلی موقت حج، دشواری‌های خاص سفر حج از مغرب به‌عنوان مهم‌ترین زمینه‌های دینی پدید آمدن این آیین در مغرب اسلامی بررسی‌ شده است.<br />روش این پژوهش بینارشته‌ای و در حوزه دین‌شناسی و مطالعات حج قابل رده‌بندی است که بر اساس ادبیات دینی و داده‌های حدیثی ـ فقهی و گزارش‌های اینترنتی با رویکرد تقریبی فراهم آمده است. برآیند این مقاله بازشناسی پدیدارشناسانه این آیین و امثال آن و زمینه‌های آنها در ادبیات دینی است که در نوع خود در ادبیات حج بی‌سابقه و جدید است. https://journal.hzrc.ac.ir/article_242875_9eb7dca200940ce1005a1f6d803b8a2c.pdf