جلوه های هجرت در حج از منظر عرفای مسلمان قرن پنجم و ششم هجری قمری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای عرفان اسلامی ئانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

2 عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

3 استاد گروه عرفان اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

4 عضو هیئت علمی گروه مطالعات تطبیقی عرفان پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

هجرت، عاملی تعیین کننده در حیات فردی و اجتماعی انسان‌هاســت. مفهوم هجرت در اســلام، به حرکت پیامبر(ص) به همراه عده‌ای از مسلمانان از مکه به مدینه محدود نمی‌شود؛ بلکه همچون حکمی کلی خطاب به انســان، در همه زمان‌ها و مکان‌ها جریان داشته و دارای جلوه‌های گوناگون ظاهری و باطنی است. حج از ارکان اسلام و از عباداتی می‌باشد که از زمان آدم(ع) در همه ادوار تاریخی انجام میشده است.
پژوهش حاضر، با روش کتابخانه‌ای و اسنادی و با اســتناد به قرآن کریم، روایات معتبر و نظرات عرفای شــاخص مسلمان قرون پنجم و ششــم همچون قشیری، خواجه عبدالله انصاری، غزالی، عین القضات همدانی و رشــیدالدین میبدی، به بررسی جلوه‌های مختلف هجرت در حج می‌پردازد و بیان می‌کند که حج در بُعــد ظاهر و باطن، مصداق کامل هجرت است و دیگر جلوه‌های متفاوت هجرت از قبیل: سفر، سیاحت و عبرت، هجرت از دارالکفر به دارالاسلام، هجرت از سرزمین ظلم، هجرت به معنای موت و انتقال از دنیا به آخرت، هجرت برای کسب علم، هجرت از گناه و بدی و پلیدی، هجرت برای معرفت امام(ع) و سیر به سوی خدا، در حج نمایان اســت. جامع تمام جلوه‌ها در حج، هجرت از بدی و پلیدی است که البته برتری معرفت امام(ع) ،بر دیگر جلوه‌ها مشهود است.

کلیدواژه‌ها