واکاوی فقهی نقش مسجدالحرام در نماز طواف

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم، استادیار گروه فقه و اصول جامعه المصطفی العالمیه

چکیده

از مسائل مطرح در باب حج، تعیین مکان ادای نماز طواف واجب یا مستحب و نقش مسجدالحرام در آن است؛ هر چند در وهله اول بدیهی می‌نماید که نماز طواف باید در ظرف مسجدالحرام باشد منتها در فرض جابجایی مقام ابراهیم از مکان کنونی به محدوده توسعه یافته و یا خارج از مسجدالحرام، مثلا: مسعی و یا شعب ابی‌طالب، ظرفیت مسجدالحرام در ادای نماز طواف مخصوصا خلف یا جنب مقام ابراهیم از مسائلی است که حکم آن چندان هویدا نیست به جهت آنکه تحقیقی موسّع و یکپارچه در این‌باره صورت نگرفته است! از این رو پرسش از نقش مسجدالحرام در نماز طواف مسأله‌ای است که نیازمند کاویدن تا مرحله پاسخی درخور است! با تکیه بر تحلیلِ برآمده از منابع فقهی، هر چند نماز طواف مستحب می‌تواند در هر جای مسجدالحرام اَدا شود ولی موضوعیت داشتن خَلف مقام ابراهیم برای ادای نماز طواف واجب حکایت از آن دارد که اگر مقام ابراهیم از محدوده کنونی مسجدالحرام به اماکن توسعه یافته و یا بیرون از آن، در مسعی یا شعب ابی-طالب، منتقل شود، همان‌طور که پیشتر در دوران خلیفه دوم به جایگاه فعلی منتقل گشت، نماز طواف باید خلف یا جَنب مقام باشد و مسجدالحرام در ادای نماز طواف واجب در فرض مذکور موضوعیت ندارد. هر چند در کلمات فقها به این فرض و حکم اشاره‌ای نشده است اما این به این معنا نیست که بنابر مبانی فقه جعفری نتوان حکم مساله را کشف نمود. این تحقیق با هدف شناخت حدود و ثُغور ادله و تبیین فقهی نقش مسجدالحرام ...

کلیدواژه‌ها

موضوعات